Việt Nam bị tụt hạng 6 bậc về tiêu chí tiếp cận tín dụng

Diễn đàn CEO “Tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh” do VnEconomy tổ chức chiều ngày 20/3/2015, đưa ra nhiều vấn đề, trong đó có chỉ số tiếp cận tín dụng của Việt Nam giảm 6 bậc so với trước đó.

Hàng năm, Ngân hàng Thế giới (WB) đều đưa ra báo cáo về môi trường kinh doanh (Doing Business). Trong đó chỉ số tiếp cận tín dụng là một trong 10 tiêu chí cấu thành chỉ số môi trường kinh doanh thuận lợi. Tiếp cận tín dụng bao gồm 2 thành phần là chỉ số quyền lợi hợp pháp của người cho vay – đi vay và chỉ số chiều sâu thông tin tín dụng.

Năm 2014, cách tính chỉ số tiếp cận tín dụng được mở rộng so với trước. Trong đó, chỉ số về quyền lợi hợp pháp của người cho vay – đi vay được tăng từ 10 lên 12 điểm. Những điểm mới như hướng dẫn pháp lý về giao dịch có bảo đảm, hệ thống đăng ký thế chấp hoạt động hiệu quả.

Chỉ số chiều sâu của thông tin tín dụng được tăng từ 6 lên 8 điểm. Một trong số những điểm mới được tính cho các nền kinh tế có khả năng tiếp cận thông tin tín dụng thông qua một nền tảng trực tuyến hoặc thông qua hệ thống kết nối giữa các thể chế tài chính và nhà cung cấp dịch vụ báo cáo tín dụng. Một điểm mới khác được tính cho những nền kinh tế có đánh giá rủi ro tín dụng dựa vào cơ quan thông tin tín dụng hoặc dữ liệu đăng ký tín dụng. Chỉ có những cơ quan thông tin tín dụng bao quát ít nhất 5% số dân ở độ tuổi trưởng thành mới được tính điểm.

Tiêu chí về “tiếp cận tín dụng” năm 2014 của Việt Nam vẫn giảm 6 bậc so với năm trước. Năm 2014 khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp Việt Nam xếp hạng thứ 36/189 quốc gia trên thế giới, trong khi năm 2013 chỉ số này là 30/189.

Điều này cho thấy, các quốc gia khác đã có sự thay đổi về môi trường pháp lý liên quan đến vấn đề này theo hướng tăng cường bảo vệ bên đi vay.

Trên thực tế, một trong những cấu phần quan trọng tính toán chỉ tiêu “tiếp cận tín dụng” của Việt Nam là “quyền lợi hợp pháp của người đi vay và cho vay” chưa có sự thay đổi trong quy định pháp lý kể từ năm 2008 đến nay. Cụ thể, chỉ tiêu quyền lợi hợp pháp của người cho vay và đi vay của Việt Nam tăng từ 5/12 điểm lên 7/12 điểm trong năm 2007 và giữ nguyên mức điểm đó cho đến nay.
Nguyên nhân được xác định là do một số nội dung điển hình liên quan đến tài sản đảm bảo vẫn chưa được được quy định trong Luật Dân sự khiến tiêu chí “tiếp cận tín dụng” chưa thay đổi là:

• Đăng ký, chỉnh sửa, giải chấp tài sản đảm bảo và tra cứu bởi bên thứ 3 trực tuyến;
• Bên cho vay được tham gia điều hành khi con nợ bị tái cơ cấu.

Đây thực tế là những tiêu chí nhằm bảo vệ quyền lợi của bên cho vay. Nếu những nội dung này chưa được cụ thể hóa trong luật, thì NHTM sẽ khó khăn trong một số trường hợp xử lý rủi ro tín dụng. Cụ thể, các ngân hàng sẽ quan ngại hơn khi cho vay các doanh nghiệp dùng chính dự án đầu tư của mình làm tài sản đảm bảo (bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay).

Từ đó sẽ làm hạn chế nguồn vốn tín dụng ngân hàng và hệ quả tất yếu là làm giảm điểm môi trường kinh doanh, vì một trong những căn cứ để xếp hạng hàng môi trường kinh doanh thuận lợi là mức độ sẵn sàng có của nguồn vốn với chi phí hợp lý cho các doanh nghiệp.

Liên quan đến đánh giá về tiêu chí chiều sâu thông tin tín dụng, Ngân hàng thế giới đã chỉ ra lý do Việt Nam bị mất điểm ở tiêu chí này là do: Tại Việt Nam, với một người vay cụ thể, các tổ chức cung ứng thông tin tín dụng chưa có được các dữ liệu của cá nhân đó từ các đơn vị cung ứng dịch vụ như công ty điện lực, công ty nước sạch, cũng như các công ty bán hàng trả góp.

Việc tiếp cận tín dụng luôn được WB đánh giá cao. Đặc biệt, với Việt Nam, khi các thị trường tài chính chưa phát triển, thì tín dụng vẫn đang là nguồn tài trợ vốn chủ yếu cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu việc tiếp cận tín dụng thuận lợi kịp thời thì doanh nghiệp sẽ không bị bỏ lỡ thời cơ kinh doanh, góp phần cho kinh tế phát triển.

Hội thảo cho thấy những điểm yếu của chỉ số quyền lợi hợp pháp của người cho vay – đi vay và chỉ số chiều sâu thông tin tín dụng, từ đó các cơ quan chức năng của Việt Nam cần khẩn trương khắc phục để việc tiếp cận tín dụng của người vay được tốt hơn.

Theo Đại Kỷ Nguyên VN