VANEWS
Tin Nóng :
Latest Post

Written By Thùy Trâm on Thứ Bảy, ngày 28 tháng 3 năm 2015 | 28.3.15

     
Việt Nam hiện là sân khấu chính trong trận chiến giữa Trung Quốc và Nhật Bản, những nước đang muốn là một nền kinh tế nổi bật trong khu vực châu Á.

Việt Nam đã có phản ứng chống lại một số đầu tư của Trung Quốc Photo: Reuters

Bắc Kinh và Tokyo đã tiếp đãi đất nước này bằng đầu tư và viện trợ, với mục đích muốn xây dựng cơ sở sản xuất chi phí thấp. Vị trí chiến lược của Việt Nam trên các tuyến đường vận chuyển dầu cũng có vai trò trong việc này.

Nhưng vai trò kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc tại Việt Nam đã phải đối mặt với một phản ứng dữ dội vào năm ngoái sau khi Bắc Kinh di chuyển một giàn khoan dầu vào vùng biển mà Hà Nội cũng tuyên bố thuộc chủ quyền của mình. Kể từ đó, Trung Quốc đã tìm cách lấy lòng người láng giềng bằng những cam kết về các quỹ phát triển, và thiết lập một Ngân hàng phát triển Á châu mới như một cách tiếp cận dựa trên sự đồng thuận để viện trợ.

Chiến thuật của Trung Quốc diễn ra như thế nào ở những nơi như Việt nam, một trong những nước tiếp nhận hỗ trợ kinh tế lớn nhất thế giới, sẽ là một yếu tố quan trọng trong sự cạnh tranh trong khu vực.


Tokyo đã cấp viện cho Việt Nam nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong những năm gần đây. Trong năm 2014, cung cấp khoảng 1,8 tỷ USD, xây dựng một nhà ga mới tại sân bay quốc tế ở Hà Nội, và một đường cao tốc đa tuyến để đưa du khách vào thủ đô.

Tương tự, Trung Quốc cũng đã nhanh chóng gia tăng hỗ trợ cho Việt Nam, xây dựng một loạt các nhà máy nhiệt điện, tài trợ bởi Ngân hàng xuất khẩu Bắc Kinh.

Nhưng các chính trị gia và các doanh nghiệp địa phương phàn nàn là các nhà máy thường xuyên bị hư hỏng và Trung Quốc mang nhân công của họ đến làm chứ không thuê người dân địa phương.

Những căng thẳng về lãnh thổ với Bắc Kinh sau sự cố giàn khoan dầu gia tăng áp lực phải ít dựa vào viện trợ và đầu tư của Trung Quốc.

"Những vấn đề chính trị gần đây trong quan hệ với Trung Quốc đang thúc giục ta phải đa dạng hóa," Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ thương mại và công nghiệp Việt Nam, cho biết trong một tuyên bố mới đây.

Không chỉ một mình Việt Nam phải cân nhắc lại về việc nên nhận dòng tiền của Trung Quốc đến mức nào. Trong tháng này, chính phủ mới của Sri Lanka cũng đã ngưng một dự án xây dựng trị giá 1.4 tỷ USD trong thủ đô Colombo do Trung Quốc hậu thuẫn với lý do lo ngại là dự án này đã tiến hành mà không đi qua sự phê duyệt cần thiết của chính phủ theo chế độ trước đó.

Cả Indonesia cũng thế, đã phàn nàn về chất lượng của các nhà máy điện do Trung Quốc xây dựng. Và việc Myanmar mở cửa cho đầu tư của phương Tây, tối thiểu đã là một phần của sự mong muốn thu nhỏ những gì đã trở thành một sự phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc như một nhà tài trợ kinh tế. Trong năm 2011, Myanmar đình chỉ việc xây dựng một dự án đập thuỷ điện trị giá 3.6 tỷ USD do Trung Quốc hỗ trợ và năm ngoái đất nước này trì hoãn kế hoạch xây dựng một đường sắt cao tốc nối liền hai nước láng giềng.

Để đáp ứng với tình hình, Nhật Bản dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe đã thực hiện một thúc đẩy quan trọng vào Myanmar, miễn nợ cho hàng tỷ đô la và thiết lập các chương trình hỗ trợ.

Hiện nay, những nỗ lực hòng tạo nên một tổ chức viện trợ mới của Bắc Kinh là một thách thức đối với Tokyo, mà từ những năm 1960 đã kiểm soát Ngân hàng Phát triển Á Châu, một cơ sở cho vay đa phương tập trung vào cơ sở hạ tầng.

Nhật Bản đã cùng với Mỹ lo ngại rằng Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng cơ sở Á châu do Trung Quốc hậu thuẫn sẽ tuôn các khoản vay mà không đảm bảo môi trường và các biện pháp bảo vệ.

Tín hiệu gần đây từ Trung Quốc, trong đó bao gồm một đề nghị từ bỏ quyền phủ quyết tại ngân hàng mặc dù họ cung cấp 50 tỷ USD vốn ban đầu, đã là một số cách để làm dịu bớt những nghi ngờ như vậy và đưa được một số nước châu Âu cùng nhập cuộc.

Vương quốc Anh, trong việc muốn tham gia cùng giới cho vay như một thành viên sáng lập, cho biết họ muốn tạo cơ hội cho các công ty trong khu vực phát triển nhanh chóng, một sự thừa nhận ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.

Viện trợ nước ngoài của Bắc Kinh đạt $ 7.1 tỷ trong năm 2013, lớn thứ sáu trên thế giới, sau Anh, Mỹ, Đức, Pháp và Nhật Bản, theo một nghiên cứu các nhà nghiên cứu tại Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản, giám sát hỗ trợ nước ngoài của Tokyo vào năm ngoái.

Một báo cáo của chính phủ Trung Quốc gần đây, chứng liệu đầu tiên từng đưa ra một số mức độ chi tiết về chương trình viện trợ mờ ám của họ, cho thấy đã cung cấp cho $ 14.4 tỷ trong viện trợ nước ngoài từ năm 2010 đến năm 2012.

Viện trợ của Trung Quốc hiện nay có khả năng ngang ngửa với Nhật Bản, làm cho đất nước này trở thành một nhà tài trợ quan trọng ở châu Á, một khu vực mà các chương trình hỗ trợ kinh tế của Mỹ phần lớn đã bị bỏ qua trong những năm gần đây vì Washington gửi nhiều viện trợ kinh tế của mình đến Afghanistan và Pakistan.

Mãi cho đến cuối những năm 2000, Nhật Bản, Hoa Kỳ và các công ty châu Âu đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng các nhà máy điện ở Việt Nam. Sau đó, các công ty nhà nước của Trung Quốc vào cuộc, được hỗ trợ bởi nguồn tài chính giá rẻ từ Bắc Kinh. Doanh nhân Nhật Bản nói rằng việc này cho phép Trung Quốc xây dựng các nhà máy như thế chỉ với một phần ba chi phí.

Các công ty Trung Quốc đã xây dựng được khoảng hai phần ba số lượng 19.000 MW mà Việt Nam đã bổ sung vào lưới điện của mình từ năm 2007, Kazuyoshi Kume, một nhà quản lý cấp cao tham gia kinh doanh với nhà máy điện Mitsubishi Corp. tại Việt Nam ước tính cho biết.

Nhiều nhà máy Trung Quốc đã phải đối mặt với vấn đề chất lượng, bao gồm cả việc phải hoạt động dưới công suất, ông Nguyễn Quốc Trường, một nhà nghiên cứu tại Việt Nam của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cơ quan cấp phát các hợp đồng xây dựng nhà máy điện cho biết. "Các nhà cung cấp Trung Quốc không thực sự đáp ứng tiêu chuẩn của chúng tôi," ông nói.

Hiện nay, Nhật Bản đang xem sự thận trọng của Việt Nam đối với viện trợ Trung Quốc như một cơ hội.

Trước khi sự cố giàn khoan dầu, các công ty Nhật Bản đã nghĩ rằng một công ty Trung Quốc sẽ giành được hợp đồng xây dựng nhà máy điện 688 MW tại khu Duyên Hải trên bờ biển phía nam của mình. Nhưng Việt Nam đã trao hợp đồng này cho Sumitomo Corp của Nhật Bản vào tháng Mười Một.

Trong một cuộc phỏng vấn, Hiroshi Fukuda, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam cho biết: "Ngày càng có yêu cầu … phải nên độc lập hơn với Trung Quốc". Ông cho biết Tokyo đã làm việc để tăng cường quan hệ ngoại giao với Hà Nội.

  "Những gì chúng ta đang bắt đầu thấy hiện nay là các nước không muốn trở nên quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ kinh tế từ Trung Quốc"

- Philippa Brandt, China aid expert
"Những gì chúng ta đang bắt đầu thấy hiện nay là các nước không muốn trở nên quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ kinh tế từ Trung Quốc", Philippa Brant, một chuyên gia viện trợ Trung Quốc tại Viện Chính sách Quốc tế Lowy nói. "Thực tế là viện trợ của Trung Quốc không phải là tốt hơn."

Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và Bộ Tài chính tại Bắc Kinh đã không trả lời yêu cầu bình luận về điều này. Chúng tôi (người viết bài) cũng cố gắng tiếp xúc với Export-Import Bank of China, cơ quan giám sát những nguồn vay ưu đãi nhưng đã không thành công. Bắc Kinh đã cho biết họ hy vọng cơ chế sẽ cho vay mới của mình có thể làm việc cùng với các tổ chức hiện có để giúp xây dựng cơ sở hạ tầng của châu Á.

Sau sự cố giàn khoan dầu, Việt Nam đang thực hiện các điều chỉnh. Đất nước này nhập khẩu phần lớn nhu cầu phân bón từ Trung Quốc, nhưng trong năm 2014 lượng nhập khẩu này giảm 20% so với năm trước, với số lượng nhập khẩu nhiều đáng kể hơn từ Nga và Đài Loan.

Vào tháng Giêng, công ty Itochu Corp của Nhật Bản cho biết họ đang nắm cổ phần trong sản xuất hàng dệt may quốc doanh lớn nhất của Việt Nam. Một trong những mục tiêu của sự gắn kết này là để phát triển ngành công nghiệp của Việt Nam, vốn hiện nay đang lệ thuộc vào khoảng 3 tỷ USD nhập khẩu vải sợi hàng năm từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của Việt Nam, tối thiểu là bởi vì họ có một ngân sách viện trợ lớn và có thể xây dựng cơ sở hạ tầng với giá rẻ hơn, các quan chức Nhật Bản nói.

Trong tuần tới, Trung Quốc và Việt Nam có kế hoạch kết nối đường cao tốc mới, giúp thúc đẩy thương mại và giảm thời gian đi lại giữa Hà Nội và Thành phố Côn Minh, miền nam Trung Quốc.

Bất chấp sự cảnh giác về Trung Quốc, Kenichi Yamamoto, Phó giám đốc Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản ở Hà Nội cho biết,"chính phủ hiểu rằng họ cần phải có một mối quan hệ gần gũi."
     
HANOI, Vietnam—In the battle between China and Japan for economic pre-eminence in Asia, Vietnam is center stage.

Vietnam has seen a backlash against some Chinese investment. Photo: Reuters Photo: Reuters

Beijing and Tokyo have plied the country with investment and aid, with an eye to building up low-cost manufacturing bases there. Vietnam’s strategic location on oil-transport routes also plays a part.

But China’s growing economic role in Vietnam has faced a backlash which intensified after Beijing last year parked an oil rig in waters Hanoi also claims. Since then, China has sought to win over neighbors with pledges of development funds, and bills a new Asian development bank as a consensus-based approach to aid.

How China’s new tack plays out in places like Vietnam, one of the world’s largest recipients of economic assistance, will be another important factor in the regional rivalry.


Tokyo has given more aid to Vietnam than to any other country in recent years. In 2014, it supplied around $1.8 billion, building a new terminal at Hanoi’s international airport, and a multilane highway to carry visitors into the capital.

China, too, has rapidly increased its assistance to Vietnam, constructing a series of coal-fired power plants, financed by Beijing’s export bank.

But local politicians and businesses complain the plants regularly break down and that Chinese firms bring in their own workers rather than hiring locals.

The heightened territorial tensions with Beijing after the oil-rig incident added to pressure to rely less on Chinese aid and investment.

“The recent political issues in relations with China are prompting us to diversify,” Do Thang Hai, Vietnam’s deputy trade and industry minister, said in a recent statement.

Vietnam isn’t alone in rethinking how much to welcome a flow of Chinese money. Sri Lanka’s new government this month put on hold work on a $1.4 billion China-backed construction project in Colombo, the capital, citing concerns it had proceeded without necessary government approvals under the nation’s previous regime.

Indonesia, too, has complained about the quality of Chinese-built power plants. And Myanmar’s opening to Western investment was at least partly driven by a desire to scale back what had become a heavy reliance on China as economic sponsor. In 2011, Myanmar suspended the construction of an $3.6 billion China-backed dam project, and last year it delayed a plan to build a high-speed rail connecting the two neighbors.

In response, Japan under Prime Minister Shinzo Abe has made a major push into Myanmar, forgiving billions of dollars in debt and bulking up assistance programs.

Now, Beijing’s efforts to forge a new aid institution is another challenge to Tokyo, which since the 1960s has controlled the Asian Development Bank, a multilateral lender that focuses on infrastructure.

Japan has echoed U.S. concerns that the China-backed Asian Infrastructure Investment Bank will push loans out the door without ensuring environmental and other safeguards.

Recent signals from China, including an offer to forgo veto power at the bank even though it is providing $50 billion in initial capital, have gone some ways to assuage such doubts and brought several European countries on board.

The U.K., in applying to join the lender as a founding member, said it wanted to forge opportunities for companies in a fast-growing region, an acknowledgment of China’s growing influence.

Beijing’s overseas aid totaled $7.1 billion in 2013, the sixth-largest commitment globally, behind the U.K., the U.S., Germany, France and Japan, according to a study last year by researchers at the Japan International Cooperation Agency, which oversees Tokyo’s foreign assistance.

A recent Chinese government report, the first to give some level of detail on its opaque aid program, said it had provided $14.4 billion in foreign assistance between 2010 and 2012.

China’s aid is now likely comparable in size to Japan’s, making it a major donor in Asia, a region the U.S.’s economic-assistance program has largely bypassed in recent years, with Washington sending much of its economic aid instead to Afghanistan and Pakistan.

Until the late 2000s, Japanese, European and U.S. firms played a major role in building power plants in Vietnam. Then, Chinese state-owned companies came in, backed by cheap financing from Beijing. Japanese businesspeople say that allowed the Chinese to construct plants at a third the cost.

Chinese firms have built about two-thirds of the 19,000 megawatts that Vietnam has added to its grid since 2007, estimates Kazuyoshi Kume, a senior manager involved with Mitsubishi Corp.’s power-plant business in Vietnam.

Many Chinese plants have faced quality issues, including running below full capacity, said Nguyen Quoc Truong, an official researcher at Vietnam’s Ministry of Planning and Investment, which awards power-plant contracts.

“Chinese suppliers don’t really meet our standards,” he said.

For now, Japan is viewing Vietnam’s caution toward Chinese aid as an opportunity.

Before the oil-rig incident, Japanese firms had assumed a Chinese company would win the contract to build a 688-megawatt coal-fired power plant at the Duyen Hai complex on its southern coast. Instead, Vietnam handed the contract in November to Sumitomo Corp. of Japan.

“There’s a growing voice…to be much more independent of China,” said Hiroshi Fukuda, Japan’s ambassador to Vietnam, in an interview. He said Tokyo was working to strengthen its diplomatic ties with Hanoi.

   ‘What we’re starting to see now is that countries don’t want to become too reliant on economic support from China.’

- Philippa Brandt, China aid expert
“What we’re starting to see now is that countries don’t want to become too reliant on economic support from China,” said Philippa Brant, a China aid expert at the Lowy Institute for International Policy. “The reality is China’s aid isn’t inherently better.”

China’s Embassy in Hanoi and the finance ministry in Beijing didn’t respond to requests for comment. Attempts to reach the Export-Import Bank of China, which oversees concessionary lending, weren’t successful. Beijing has said it hopes its new lender can work alongside existing organizations to help build Asia’s infrastructure.

Vietnam is making other adjustments following the oil-rig incident. The country imports a majority of its fertilizer needs from China, but in 2014 imports fell by 20% from the previous year, with significantly more coming from Russia and Taiwan.

In January, Japan’s Itochu Corp. said it was taking a stake in Vietnam’s largest state-owned garment producer. One of the goals of the tie-up is to develop Vietnam’s industry, which currently relies on around $3 billion in annual imports of fabric from China.

Still, China is expected to continue to play a significant role in Vietnam’s development, not least because it has a large aid budget and can construct infrastructure more cheaply, Japanese officials say.

In coming weeks, China and Vietnam plan to connect new highways which will slash traveling time between Hanoi and Kunming in southern China and facilitate trade.

Despite wariness about China, said Kenichi Yamamoto, deputy chief in Hanoi of the Japan International Cooperation Agency, “the government knows they have to have a close relationship.”

—Vu Trong Khanh and Nguyen Anh Thu contributed to this article.

Write to Tom Wright at tom.wright@wsj.com and Mitsuru Obe at mitsuru.obe@wsj.com


Tom Wright And Mitsuru Obe
Lê Quốc Tuấn chuyển ngữ
Theo FB Lê Quốc Tuấn
Nguồn: Vietnam Plays Key Role in China-Japan Aid Battle - Tom Wright And Mitsuru Obe, The Wall Street Journal

Nước Úc vừa tiễn đưa cựu Thủ Tướng Malcolm Fraser về nơi an nghỉ cuối cùng.

Tin về lễ an tang của ông là tin hàng đầu được truyền thông Úc truyền đi vào thứ sáu 27/3/2015. Rầm rộ như trước đây đã thông tin những chính sách công bằng do ông đề xướng, trong đó có việc mở cánh cửa nước Úc đón nhận thuyền nhân Việt Nam.

Lần này, truyền thông Úc đưa tin và hình hằng trăm người Việt với ba biểu ngữ thật lớn nói lên tấm lòng tri ân của họ dành cho ông. Một người mặc khăn đống áo dài đen, tay ôm bức chân dung của ông, hai bên là hai lá cờ Úc Việt.

Khi còn tại chức, ông Fraser đã đón nhận nhiều cuộc biểu tình ủng hộ cá nhân hay ủng hộ chính sách ông đưa ra. Đến cuối cuộc đời ông còn đón nhận một cuộc "biểu tình" người Việt biểu lộ vẫn không quên ơn ông, không quên ơn nước Úc đã mở rộng bàn tay cưu mang đòan người bỏ trốn cộng sản. Biểu tượng là cờ vàng ba sọc đỏ.


Truyền thông Úc còn đưa hình vòng hoa phân ưu với lá cờ Úc Việt sánh đôi, và nhiều bài viết, nhiều bản tin những câu chuyện về những thuyền nhân Việt và mong ước của họ một ngày Việt Nam được tự do. Ông Malcolm dù mất nhưng vẫn giúp nói lên quan điểm của người Việt tị nạn cộng sản.

Tôi gặp ông Fraser lần đầu năm 1984, ông đến thăm Viện Đại Học Tasmania nơi tôi theo học. Đứng cuối giảng đường tôi quan sát ông một người tôi mến phục. Tôi được gặp ông nhiều lần sau đó trong các sinh họat cộng đồng ông được mời tham dự.

Bình thường tôi vẫn tiếp xúc với những chính giới Úc để vận động cho nhân quyền, nhưng với ông tôi chưa từng có ý định đến bắt tay hay trò chuyện với ông.

Ông rời chính trường không còn khả năng hay giá trị để giúp vận động cho nhân quyền Việt Nam? Không! tôi quan sát và học hỏi từ ông, một chính trị gia được nhiều người kính mến. Điều tôi nhận ra là với tấm lòng bác ái cả cuộc đời ông đã chiến đấu cho hai chữ công bằng.
Chúng ta biết đến ông vì đã sát cánh chiến đấu cho miền Nam tự do và giúp cho thuyền nhân được định cư.

  Ông đã mất nhưng ông vẫn giúp chúng ta. Ông giúp chúng ta nhìn lại bản sắc của mình, giúp chúng ta học hỏi từ cuộc đời của ông, và nhất là giúp chúng ta gởi một tín hiệu đến chính giới và người dân Úc chúng tôi mang ơn nước Úc và chúng tôi vẫn tiếp tục chiến đấu cho một Việt Nam tự do.
Ông còn chiến đấu cho người nghèo và thổ dân Úc được đối xử công bằng, chiến đấu thay đổi sách lược kỳ thị chủng tộc ở Nam Phi, chiến đấu chống lại sách lược diệt chủng ở Rwanda, hay gần nhất là vận động để chính phủ Nam Dương ân xá cho 2 công dân Úc tội tử hình.

Ông thiết lập Ủy ban Nhân quyền Quốc Hội Liên Bang và đồng chủ tịch sáng lập Care Australia, giúp giải quyết một phần sự bất bình đẳng trên tòan thế giới.

Úc là một quốc gia lưỡng đảng đối lập, công bằng nhận định việc người Việt định cư tại Úc là kết quả của cả hệ thống chính trị. Năm 1975, chính phủ Lao Động Gough Whitlam và khi ấy ông Malcolm Fraser làm đối lập, đã xóa bỏ chính sách “nước Úc của người da trắng”, trước đây họ chỉ nhận những di dân gốc da trắng.

Đến năm 1978 đạo luật nhận người Việt tị nạn của chính phủ Tự Do Malcolm Fraser đã được thủ lãnh đối lập Bob Hawke ngấm ngầm ủng hộ hay không phản đối. Khi lên cầm quyền ông Hawke đã tiếp tục nhận thêm người Việt tị nạn và bảo lãnh gia đình những người còn kẹt lại ở Việt Nam.

Hai ông Fraser và Hawke là những người đã tiên phong xây dựng một nước Úc đa văn hóa nơi mà mọi người đều được đối xử một cách bình đẳng. Mọi người, mọi cộng đồng được tôn trọng văn hóa và phát huy sáng kiến của mình. Cụ thể là việc người Việt đã tổ chức "biểu tình" với cờ vàng và biểu ngữ trước đám tang của ông Fraser.

'Ân nhân'

Một số người cho rằng việc nhận người tị của ông Malcolm là ông nghĩ đến tương lai người Việt chống cộng sẽ bầu cho đảng Tự Do. Theo tôi ngòai tấm lòng vị tha nhân đạo ông Malcolm còn xem việc làm như một trách nhiệm. Ông cho biết đã từng ngậm ngùi và cay đắng khi chính phủ Hoa kỳ bỏ rơi những người đang chiến đấu tại Đông Dương.

Nhiều người Việt xem ông như một ân nhân, một người thân hay một người cha trong gia đình. Với người Tây Phương việc đóng góp chỉ nhằm phục vụ con người, ở ông Malcolm là thực hiện sự bình đẳng.

Qua quan sát tôi nhận ra ông đối xử với mọi người từ đứa bé lên năm đến bậc lão thành một cách bình đẳng như những người bạn. Và tôi cũng cảm nhận ông sẽ hạnh phúc hơn khi được mọi người xem ông như một người bạn. Với tôi ông là một người bạn chí tình dù chưa bao giờ tôi bắt tay hay trò chuyện với ông.

Ông đã mất nhưng ông vẫn giúp chúng ta. Ông giúp chúng ta nhìn lại bản sắc của mình, giúp chúng ta học hỏi từ cuộc đời của ông, và nhất là giúp chúng ta gởi một tín hiệu đến chính giới và người dân Úc chúng tôi mang ơn nước Úc và chúng tôi vẫn tiếp tục chiến đấu cho một Việt Nam tự do.

Ông Malcolm Fraser đã về đất Chúa nhưng ông không bao giờ mất đi trong lòng những người Việt Tự Do và trong lòng người dân Úc. Ông là một chiến sĩ với tấm lòng bác ái cả đời chiến đấu cho nhân lọai được công bằng.

Nguyễn Quang Duy
Melbourne Úc Đại Lợi
28/03/2015

Tác giả gửi trực tiếp đến VA News



Nhà quan sát trong nước bình luận về động thái của Hiệu trưởng Đại học Lâm nghiệp, thuộc Bộ Nông nghiệp & Nông thôn, khi trường này ban hành một công văn gây tranh cãi được cho là 'hạn chế' và 'đe dọa' quyền tự do ngôn luận, tự do phát biểu chính kiến của cán bộ, trí thức, sinh viên trường này trong vụ chặt hạ cây xanh gây bất bình cộng đồng cư dân Hà Nội mới đây.

Trao đổi với BBC Việt ngữ hôm 27/3/2015, Tiến sỹ Trần Tuấn, lãnh đạo một trung tâm nghiên cứu, đào tạo về chính sách cộng đồng thuộc Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam bình luận về nhân cách và trách nhiệm xã hội của lãnh đạo Đại học này:

"Có thể trong hệ thống hành chính, có ai đó ép chúng ta phải làm theo ý của trên, tôi nghĩ rằng khi một quyết định từ trên đưa ra, cũng có rất nhiều cách khác nhau để xem xét ứng xử chuyện này...

  Trong trường hợp anh theo ý kiến ở trên, sai cũng làm theo, thì chắc chắn anh liên đới trách nhiệm, và anh phải biết hậu quả của cái sai đó.

TS. Trần Tuấn
"Trong trường hợp này chúng ta phải xem lại là khi một quyết định ở trên ép xuống như vậy, thì có đúng thực sự có hay không, và có đúng trên ép xuống?

"Giả sử trong trường hợp có thực sự ép xuống, bắt phải làm (ra Thông báo), tôi nghĩ rằng người ta bắt anh phải làm, nhưng chúng ta đều biết rồi, có những việc đúng hoặc là việc sai, anh nhận thấy nếu anh đúng, anh làm...

"Trong trường hợp anh theo ý kiến ở trên, sai cũng làm theo, thì chắc chắn anh liên đới trách nhiệm, và anh phải biết hậu quả của cái sai đó.

"Có thể trong trường hợp này họ thấy rằng hậu quả cũng không chết ai chăng, cho nên họ cứ làm, thì cái đấy là do nhận thức của họ.

"Và tôi cho rằng trong điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị hiện nay mà những hành động như thế, những suy nghĩ như thế mà vẫn cho rằng là đúng để mà làm, thì tôi cho rằng hoàn toàn lạc lõng, không còn phù hợp," Tiến sỹ Trần Tuấn nói với BBC.


Theo BBC

Văn bản do Hiệu trưởng Trường Đại học Lâm nghiệp VN ban hành bị công an Hà Nội bác bỏ.

Công văn của Hiệu trưởng Đại học Lâm nghiệp, thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn 'ngăn cấm' cán bộ, công nhân viên chức, sinh viên của Trường phát biểu ý kiến về vụ Hà Nội chặt hạ cây xanh là hoàn toàn 'lạm quyền' và văn bản cần bị hủy bỏ vì 'vi phạm pháp luật', theo ý kiến luật sư từ Việt Nam.

Hôm 27/3/2015, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Văn phòng Quốc hội Việt Nam bình luận với BBC về 'Thông báo về việc phát ngôn liên quan đến việc chặt cây xanh ở Hà Nội' do ông Hiệu trưởng Trần Văn Chứ ký tên và ban hành hôm 25/3.

Luật sư nói: "Ông này (hiệu trưởng Đại học Lâm nghiệp) phát biểu như thế là ông ấy lạm quyền, ông ấy chỉ có quyền phát biểu trong phạm vi của trường của ông ấy thôi.

  Sự việc đã được cơ quan Công an Thành phố Hà Nội (Phòng PA83) thông báo cho Nhà trường và đề nghị xử lý cá nhân vi phạm quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin. Nhà trường sẽ tiến hành các bước kiểm điểm, rút kinh nghiệm và thi hành kỷ luật theo quy định nếu có vi phạm

Công văn của Đại học Lâm nghiệp
"Còn người ta ra ngoài xã hội, người ta phát biểu không nhân danh trường, không nhân danh chủ trương của trường, người ta phát biểu, thì hoàn toàn người ta có quyền đó.

"Và quyền đó là quyền phổ quát rộng rãi, không ai có quyền ngăn cấm cả," cựu quan chức Văn phòng Quốc hội nói.

Hôm thứ Tư, công văn 'Thông báo' do Phó Giáo sư, TS. Trần Văn Chứ, nhà giáo ưu tú, nguyên giảng viên Khoa Chế biến gỗ, nguyễn Chủ nhiệm Bộ môn Công nghệ Xẻ mộc, Bí thư Đoàn trường Đại học Lâm nghiệp, ký viết:

"Vừa qua nhân sự việc chặt cây xanh ở Hà Nôi, có một số cán bộ viên chức của Nhà trường đã trả lời phỏng vấn báo chí với chức danh đang công tác tại trường Đại học Lâm nghiệp mà không đúng quy chế về việc thực hiện phát ngôn và cũng cấp thông tin (theo Quyết định... của Thủ tướng Chính phủ...); không đúng các quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin của Trường Đại học Lâm nghiệp (theo Quyết định... của Hiệu trưởng...)



"Sự việc đã được cơ quan Công an Thành phố Hà Nội (Phòng PA83) thông báo cho Nhà trường và đề nghị xử lý cá nhân vi phạm quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin. Nhà trường sẽ tiến hành các bước kiểm điểm, rút kinh nghiệm và thi hành kỷ luật theo quy định nếu có vi phạm."

Công văn do ông Chứ ký ghi rõ: "Chỉ khi Nhà trường yêu cầu, Cán bộ viên chức, Lao động hợp đồng, Học sinh sinh viên mới được phát ngôn và cung cấp thông tin có liên quan một cách chính xác, khách quan.

"Mọi thông tin ngoài luồng của cá nhân không qua Nhà trường các cá nhân đó hoàn toàn chịu trách nhiệm," công văn được công bố lại toàn văn trên tờ báo điện tử của Đài Tiếng nói Việt Nam (Vov.vn).

'Lỗi soạn văn bản?'

Đại học Lâm Nghiệp cho hay Công văn do Hiệu trưởng ký và ban hành hôm 25/3 có lỗi do 'người soạn văn bản'.

Cũng tờ này hôm thứ Sáu trích dẫn lời của lãnh đạo Phòng An ninh Chính trị Nội bộ (PA83) của Công an Hà Nội bác bỏ bất cứ liên hệ nào của cơ quan công an với Đại học Lâm nghiệp như đã được nêu trong công văn của ông Chứ.

"Đại tá Đinh Hữu Tân - Trưởng phòng PA83 – Công an Hà Nội cho biết, sau khi nhận được thông tin, PA83 đã thực hiện rà soát toàn bộ văn bản và hoàn toàn không có bất cứ thông báo nào gửi cho trường Đại học Lâm nghiệp," tờ báo điện tử của VOV cho hay.

"Đại tá Tân khẳng định: “Việc xử lý cung cấp thông tin với báo chí theo quy chế là chuyện nội bộ của nhà trường, PA83 không can thiệp”.

"Đồng thời, Đại tá Tân cũng cho biết, PA83 đã có công văn gửi Đại học Lâm nghiệp yêu cầu nhà trường cải chính thông tin liên quan đến PA83 được nêu trong Công văn số 373/TB-ĐHLN-HCTH tránh gây ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan công an," vẫn theo trang mạng của Đài tiếng nói Việt Nam.

  Việc xử lý cung cấp thông tin với báo chí theo quy chế là chuyện nội bộ của nhà trường, PA83 không can thiệp

Đại tá Đinh Hữu Tân, Trưởng phòng PA83
Trong một diễn biến liên quan, hôm 27/3, vẫn theo báo chí Việt Nam, Đại học Lâm nghiệp đã có tuyên bố nói văn bản hôm 25/3 có lỗi do 'người soạn thảo văn bản' gây ra và ban lãnh đạo Đại học này đang 'kiểm điểm', 'rút kinh nghiệm'.

Tờ báo mạng Infonet của Bộ Thông tin & Truyền thông dẫn lời của ông Nguyễn Vũ Lâm, Trưởng phòng Hành chính tổng hợp của Đại học Lâm nghiệp trả lời phỏng vấn báo này, cho biết thêm chi tiết:

"Trước tiên, ông Nguyễn Vũ Lâm xác nhận nhà trường có ra văn bản này, văn bản được ban hành vào ngày 25/3. Trong văn bản có đoạn 2 liên quan đến những thông tin về phòng PA83 (Công an TP Hà Nội). Tuy nhiên, theo ông Lâm thì “đây là lỗi của người soạn thảo văn bản”.

“Công an TP Hà Nội không chỉ đạo và cũng không liên hệ đề nghị kỷ luật, kiểm điểm hay vấn đề gì khác mà chỉ nhắc nhở chung về vấn đề an ninh, khi các trang mạng xã hội lan truyền những thông tin chưa chính xác, diễn biến bình luận sai lệch những thông tin của nhà trường. Chúng tôi ra văn bản để chấn chỉnh” – ông Lâm nhấn mạnh.

Đại học Lâm nghiệp xác nhận đã ban hành văn bản này hôm 25/3/2015, theo truyền thông Việt Nam.

"Liên quan đến lỗi văn bản trên, Trưởng phòng tổng hợp Đại học Lâm nghiệp cũng cho biết, phía nhà trường đang họp kiểm điểm, rút kinh nghiệm."

Bình luận về tính thiếu nhất quán giữa các cơ quan là Phòng PA83 của Công an Hà Nội và Đại học Lâm nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Luật sư Trần Quốc Thuận nói với BBC:

"Sau khi nghe thông tin của Đài (Vov.vn) cung cấp, tôi cũng thấy rất là ngạc nhiên là sao giữa các cơ quan chức năng, người thì nói đằng này, người thì nói đằng khác, nhất là giữa ông Hiệu trưởng và PA của Hà Nội, tự nhiên người ta không nói, thì mình lại nói người ta nói.

  Sau khi nghe thông tin của Đài cung cấp, tôi cũng thấy rất là ngạc nhiên là sao giữa các cơ quan chức năng, người thì nói đằng này, người thì nói đằng khác, nhất là giữa ông Hiệu trưởng và PA của Hà Nội
Luật sư Trần Quốc Thuận
"Cho nên những thông tin tôi cũng không thấy có cái gì nó không bình thường và đặc biệt việc ông Hiệu trưởng ông cấm người ta phát biểu chuyện này, chuyện kia, thì làm gì ông có cái quyền đó."

Theo Luật sư Thuận, kể cả văn bản quy định phát ngôn của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam cũng 'không cấm mọi người phát ngôn'.

"Ông Hiệu trưởng đó, không biết ông căn cứ vào chỗ nào mà ông lại phát biểu như thế, tôi nghe tôi cũng rất bất ngờ."

'Bị trên ép xuống?'

Hôm thứ Sáu, Tiến sỹ Trần Tuấn, mà nhà nghiên cứu về chính sách cộng đồng, bình luận với BBC về khả năng ông Hiệu trưởng Đại học Lâm nghiệp đã 'bị sức ép' của một cơ quan nào đó hoặc 'cấp trên' để công bố 'quyết định' đang gây tranh cãi này.

Nhà phân tích chính sách từ một cơ quan nghiên cứu, đào tạo thuộc Liên hiệp Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam nói:

  Text Content

Nhà phân tích cho rằng văn bản của Đại học Lâm nghiệp là phản ánh nhận thức 'lỗi thời' trước thời cuộc và dư luận.

"Có thể trong hệ thống hành chính, có ai đó ép chúng ta phải làm theo ý của trên, tôi nghĩ rằng khi một quyết định từ trên đưa ra, cũng có rất nhiều cách khác nhau để xem xét ứng xử chuyện này.

"Trong trường hợp này chúng ta phải xem lại là khi một quyết định ở trên ép xuống như vậy, thì có đúng thực sự có hay không, và có đúng trên ép xuống?

"Giả sử trong trường hợp có thực sự ép xuống, bắt phải làm (ra Thông báo), tôi nghĩ rằng người ta bắt anh phải làm, nhưng chúng ta đều biết rồi, có những việc đúng hoặc là việc sai, anh nhận thấy nếu anh đúng, anh làm...

"Trong trường hợp anh theo ý kiến ở trên, sai cũng làm theo, thì chắc chắn anh liên đới trách nhiệm, và anh phải biết hậu quả của cái sai đó.

"Có thể trong trường hợp này họ thấy rằng hậu quả cũng không chết ai chăng, cho nên họ cứ làm, thì cái đấy là do nhận thức của họ.

  Trong trường hợp anh theo ý kiến ở trên, sai cũng làm theo, thì chắc chắn anh liên đới trách nhiệm, và anh phải biết hậu quả của cái sai đó

TS. Trần Tuấn
"Và tôi cho rằng trong điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị hiện nay mà những hành động như thế, những suy nghĩ như thế mà vẫn cho rằng là đúng để mà làm, thì tôi cho rằng hoàn toàn lạc lõng, không còn phù hợp."

Mới đây, trong một cuộc trao đổi với BBC, Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Đại biểu Quốc hội, nhận xét đang có một khuynh hướng khiến dư luận xã hội ở Việt Nam quan tâm.

Đó là việc có sự 'đổ tội cho cấp dưới', hoặc 'trốn tránh trách nhiệm', 'vô thừa nhận hóa' các vụ việc mà theo ông có thể thấy qua vụ 'chặt hạ cây xanh' ở Hà Nội vừa qua, cho tới việc một nhóm thanh niên 'dư luận viên' 'phá đám' một lễ tưởng niệm liệt sỹ Gạc Ma nhưng sau đó cả Công an và Tuyên giáo Hà Nội đều phủ nhận không biết tới nhóm này.

Hiện chưa rõ việc Đại học Lâm nghiệp nói lỗi 'do người soạn thảo' gây ra ở công văn hôm 25/3/2015 vốn được cho là 'hạn chế' quyền tự do ngôn luận của cán bộ, công nhân viên, sinh viên của trường có phải là 'sự thực' và liệu đây đã là 'lý do cuối cùng' mà Đại học này đưa ra để biện minh cho văn bản gây tranh cãi này hay không.

Theo BBC

Mô hình dự án xây dựng Sân bay Quốc tế Long Thành.


Xây dựng mới hay nâng cấp?

Bộ trưởng Đinh La Thăng khẳng định: “Không thể tìm ra phương án nào tốt hơn so với xây dựng cảng hàng không Long Thành”.

Tuy vậy, theo các chuyên gia với phương án nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.

Dự án xây dựng sân bay quốc tế Long Thành ở phía Đông Bắc Sài gòn khoảng 40 km, với công suất lên đến 100 triệu hành khách/năm khi hoàn thành, đây sẽ là sân bay lớn nhất VN trong tương lai.

Chính phủ VN đã định hướng sân bay Long Thành sẽ là 1 cảng trung chuyển hàng không quốc tế hàng đầu, nhằm mục đích thu hút khách quá cảnh và các chuyến bay trung chuyển trong khu vực để thu lợi về kinh tế. Dự kiến sân bay này có thể sẽ đóng góp được 3-5% GDP cả nước.

Quá trình xây dựng sân bay Long Thành dự kiến sẽ gồm 3 giai đoạn, với chi phí khoảng 18 tỷ USD, số vốn đầu tư được huy động từ nhiều nguồn khác nhau. Tuy vậy tới nay, dự án này đang chờ sự phê duyệt của Quốc hội.

  Đầu tư để phát triển, đầu tư có hiệu quả để mang lại nguồn thu cho đất nước tôi nghĩ là một việc làm cần thiết. Nhưng trong điều kiện hiện nay, nếu trình dự án sân bay Long thành gọi là phù hợp thì tôi nghĩ chưa thể gọi là phù hợp được.

-Bà Ngô Thị Minh
Vấn đề nên hay không nên xây dựng mới sân bay Long Thành đã gây nhiều tranh cãi, trong một phiên họp Quốc hội gần đây, bà Ngô Thị Minh – ĐBQH tỉnh Quảng ninh đã khẳng định:

“Đầu tư để phát triển, đầu tư có hiệu quả để mang lại nguồn thu cho đất nước tôi nghĩ là một việc làm cần thiết. Nhưng trong điều kiện hiện nay, nếu trình dự án sân bay Long thành gọi là phù hợp thì tôi nghĩ chưa thể gọi là phù hợp được.”

Cần phải có những đánh giá khoa học, chính xác và khách quan, chứ không thể vin vào vì lý do nợ công cao để ngăn cản các dự án có thể tạo đà phát triển của đất nước, TS. Kinh tế Trần Đình Thiên cảnh báo:

“Nhậy cảm như vấn đề sân bay Long thành ở thì tương lai mươi mười lăm hai mươi năm sau, mà lôi cái nợ bây giờ ra để nói thì nó hơi nhạy cảm quá. Có thể cách tiếp cận các hướng tới sự phát triển cần phải có một cái tầm xa hơn nữa, ý tôi muốn nói rằng nếu bây giờ nói nợ nần bây giờ kinh lắm, các thứ nọ kia. Nếu thế, cái sân bay Long thành thì chắc chắn đừng có làm vì nó tốn tiền, thì cái lập luận đó quá đơn giản vì lấy nỗi sợ hiện tại để bàn luận một vấn cực kỳ đề lớn của tương lai gắn với một cái triển vọng của đất nước.”

Ông Nguyễn Văn Mỹ, Chủ tịch công ty Du lịch Lửa Việt tỏ ra nghi ngờ về số lượng du khách được dự báo, vì theo ông lượng khách du lịch đến VN hiện chỉ ở mức 7 triệu người/năm, khả năng lượng du khách tăng gấp 3 lần trong vài năm tới là điều không thể có. Ông cho biết:

“Xin lỗi, chúng ta chưa phải là đối thủ của Singapore, chưa phải là đối thủ của Thailand, chưa phải đối thủ của Malaysia trong lĩnh vực này.”

Một góc sân bay Tân Sơn Nhất
Ngày 21.3.2015, tại Hội thảo “Xây mới sân bay Long Thành hay nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất”, Hội Tư vấn khoa học công nghệ và quản lý TP. HCM đã phản biện rằng sân bay Long Thành không thể là sân bay trung chuyển, không đủ sức cạnh tranh với các sân bay trong khu vực như Hồng Kông, Thái Lan, Singapore.

Nói về kết quả của hội nghị, TS. Nguyễn Bách Phúc Chủ tịch hội đồng tư vấn Khoa học công nghệ HASCON nói với chúng tôi:

“Cái điều mà Bộ Giao thông đưa ra về cái dự án sân bay Long thành là hoàn toàn khác với ý kiến của hội thảo. Hội thảo của chúng tôi có 170 người tham gia, đã có 21 người đăng ký phát biểu, nhưng có 18 người nói thì 17 người ủng hộ quan điểm của chúng tôi. Chỉ có một người duy nhất nói nên xây dựng sân bay Long thành, lý do thì nói chả khác gì ông Đinh La Thăng.”

Tuy vậy, trao đổi với Báo Lao Động, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng khẳng định: “Không thể tìm ra phương án nào tốt hơn so với xây dựng cảng hàng không Long Thành”.


Đánh giá về phát biểu của BT Đinh La Thăng, TS. Nguyễn Bách Phúc cho biết:

“Ông Đinh La Thăng đã không trả lời thẳng vào câu hỏi của nhà báo, mà ông ấy chỉ nói cái ý của ông từ xưa đến nay không hế thay đổi. Nghĩa là, phía chúng tôi không hề nói phải mở rộng, mà họ cố tình nói muốn dùng Tân Sơn Nhất thì phải mở rộng, họ bịa ra cái chuyện phải giải phóng 500 ngàn dân thì phải mở rộng. Song tôi đảm bảo không phải mở rộng một m2 nào hết, mà chỉ sử dụng cái đất hiện hữu thôi. Cho nên ngay cả ông Đinh La Thăng cứ nói mà không xem, không hề hề biết chúng tôi không đề nghị mở rộng, mà chúng tôi muốn nâng cấp.”

Chưa đánh giá đầy đủ rủi ro

Trả lời câu hỏi, có phải hiện nay không thể tìm ra phương án nào tốt hơn so với việc xây dựng cảng hàng không Long Thành hay không?

Với diện tích đất 1.500ha của Tân Sơn Nhất hiện có, với số tiền 3 tỷ USD chúng ta có thể nâng cấp sân bay này lên công suất 80 triệu hành khách/năm, mà không cần phải di dời hay làm thêm sân bay mới, TS. Nguyễn Bách Phúc khẳng định:

  Với khuôn viên của Tân Sơn Nhất hiện nay, trước mắt có thể nâng cấp lên 56 triệu lượt hành khách và sau năm 2050 thì có thể nâng lên 80 triệu lượt hành khách. Giai đoạn 1 chỉ tốn 1,7 tỷ USD, giai đoạn 2 tốn 1,2 tỷ, cộng cả 2 giai đoạn chỉ tốn khoảng 3 tỷ USD.

-TS. Nguyễn Bách Phúc
"Chúng tôi đã phân tích bằng một tính toán hết sức khoa học cho thấy, với khuôn viên của Tân Sơn Nhất hiện nay, trước mắt có thể nâng cấp lên 56 triệu lượt hành khách và sau năm 2050 thì có thể nâng lên 80 triệu lượt hành khách. Giai đoạn 1 chỉ tốn 1,7 tỷ USD, giai đoạn 2 tốn 1,2 tỷ, cộng cả 2 giai đoạn chỉ tốn khoảng 3 tỷ USD là có thể nâng cấp Tân Sơn Nhất lên. Nếu nâng cấp ở mức 56 triệu lượt hành khách thì chỉ cần cái khuôn viên hiện hữu, và các khu đất trống, kể cả đất sân golf. Còn sau này nếu nâng cấp lên thành cỡ 80 triệu lượt hành khách, thì phải giải phóng hơn 100 ha đất mà quân đội đang dùng.”

Theo VnEconomy online, Tiến sĩ khoa học Trần Quang Thắng - Ủy viên Hội đồng Nhân dân TP HCM cho rằng: “Dự án sân bay Long Thành còn mang nhiều yếu tố chủ quan, chưa đánh giá đầy đủ rủi ro tiềm ẩn mang tính cốt lõi. Phương án khả thi là nâng công suất cho sân bay Tân Sơn Nhất. Làm tốt những vấn đề này thì sau năm 2025 mới tính đến chuyện xây dựng sân bay mới.”

Theo VnExpress, PGS - TS Nguyễn Thiện Tống, Chủ tịch Chi hội hàng không thuộc Hội tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý HASCON khẳng định: "Gần đây, Bộ trưởng Đinh La Thăng có nói nếu không cho dự án Long Thành một cơ hội thì mai sau lịch sử sẽ có tội với đất nước, thì tôi lại cho rằng vội xây dựng sân bay Long Thành mới là có tội. Cho nên cần có một nghiên cứu rõ ràng về các số liệu cũng như phân tích những hạn chế, rủi ro của cả Long Thành và Tân Sơn Nhất”

Vấn đề phản biện Dự án sân bay Long Thành không thể dừng lại ở đây, nói về các bước tiếp theo của Hội tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý, TS. Nguyễn Bách Phúc ghi nhận:

“Kết luận của Hội nghị đã nói chúng tôi sẽ có một kiến nghị trong đó sẽ nói 02 vấn đề lớn. Một là chúng tôi đề nghị Quốc hội chưa thông qua và thứ 2 là chúng tôi đề nghị Bộ Giao thông và chủ đầu tư cần phải đối thoại khoa học với chúng tôi, mời các chuyên gia bên đó cùng các chuyên gia bên chúng tôi cùng ngồi tranh luận.”

Trong kinh doanh, khi lượng khách không đạt được mục tiêu thì khả năng thu hồi vốn là hoàn toàn không thể. Đừng để bài toán sân bay Long thành phụ thuộc quá nhiều vào những đánh giá chủ quan hoặc những lợi ích khác. Vì các phân tích khoa học đã cho thấy, sân bay Long thành không đủ điều kiện và khả năng cạnh tranh với các nước trong khu vực.

Anh Vũ
phóng viên RFA
Theo RFA

Phản ứng “nóng”của dư luận về sự kiện lấn sông Đồng Nai cũng là điều dễ hiểu, cho thấy tính nhạy cảm của câu chuyện. Không đơn thuần như những tuyên bố của tỉnh là “không gây ảnh hưởng xấu” gì cả (?!).

LTS: Dù bị dư luận lên tiếng phản ứng, Đồng Nai vẫn kiên quyết thực hiện dự án lấp sông Đồng Nai với lập luận "không có vấn đề về môi trường" "đúng quy trình và luật pháp". Để thông tin được đa chiều, chúng tôi xin giới thiệu bài viết của TS Lê Anh Tuấn, Khoa Quản lý Môi trường, ĐH Cần Thơ.

Có thật là "không hề ảnh hưởng"?

Sau khi phát đi thông cáo vào đầu tuần qua, các quan chức tỉnh Đồng Nai liên tiếp khẳng định dự án của công ty Toàn Thịnh Phát lấn sông Đồng Nai là “hoàn toàn không ảnh hưởng đến dòng chảy”, “không gây ảnh hưởng xấu”, “vụ này không có gì ghê gớm”,… Có thật vậy không?

Cần khẳng định rõ, việc khởi đầu xây dựng của dự án này là hoạt động “lấn sông” hay “lấp sông” khi chiều rộng mặt nước ở vị trí công trình là 805 m sẽ bị thu hẹp khoảng 12%? Nói chính xác thì đây là việc làm vừa lấn sông, vừa lấp sông: lấn trên mặt thoáng dòng sông và lấp một phần mặt cắt lòng dẫn của dòng sông.

Nếu trên mặt, ở vị trí lấn dòng xa nhất là 100 m thì ở phần đáy sông đoạn chạy lấn ra phía sông phải được lấp bằng đất đá với chiều rộng lớn hơn vài ba lần so với mặt thoáng. Nếu không có được một mái dốc nghiêng và được gia cố cần thiết, thì khu vực có xây dựng trên đó khó tránh khỏi những cung trượt tiềm ẩn làm mất ổn định công trình về sau. Dự án làm thu hẹp sông này nằm ở phía phần lõm của mặt cắt dòng chảy, nghĩa là phần chịu xói lở của đoạn sông nên tính chất thủy lực dòng chảy phức tạp hơn nhiều.

Bất chấp dư luận, Đồng Nai vẫn đang hối hả lấp sông.

Dòng chảy sông ngòi tự nhiên không phải vô cớ mà có đoạn bên lở, bên bồi, nơi mở rộng, nơi thu hẹp.

Vận tốc chảy trên sông có quan hệ chặt với mặt cắt ngang của dòng chảy. Khi mặt sông và đáy sông bị thu hẹp thì vận tốc chảy sẽ tăng lên và mực nước ở phía trên đoạn thu hẹp sẽ dâng cao. Tất cả đều theo quy luật cân bằng năng lượng dòng chảy của động lực học sông ngòi. Khi dòng chảy tăng tốc độ thì nước sẽ bào mòn bờ sông mạnh hơn, lấy đi một phần đất đá hai bên bờ sông gây sạt lở. Mức độ sạt lở này lớn nhỏ, kéo dài tuỳ thuộc vào cường độ nước lũ từ thượng nguồn đổ về hằng năm tương ứng với lượng mưa rơi trên khu vực và sau đó tập trung đổ vào lòng sông.

Các số liệu thuỷ văn trên sông Đồng Nai cho biết, đây là con sông nội địa lớn nhất khu vực Đông Nam bộ, một phần Tây Nguyên và vùng Nam Trung bộ chảy qua, có diện tích lưu vực hơn 36.000 km2, nguồn nước sông Đồng Nai cung cấp cho 11 tỉnh thành. Ước tính khoảng 17 triệu người sử dụng nước để sản xuất, vận chuyển, dịch vụ và sinh hoạt từ con sông Đồng Nai. Sông Đồng Nai thực sự là mạch máu chính cho quá trình phát triển kinh tế và xã hội của khu vực năng động nhất nước này. Lưu vực sông Đồng Nai đóng góp trên 65% GDP công nghiệp cho cả nước.

Tuy nhiên, lưu vực sông Đồng Nai có tổng lượng nước chia đều trên đầu người mỗi năm thuộc loại thấp nhất VN. Mặt khác chất lượng nước đang suy giảm theo chiều xấu đi vì con sông đang “gánh” nhiều công trình thuỷ điện, các cụm sản xuất công nghiệp, các vùng canh tác nông nghiệp và các khu dân cư phát triển dày đặc dọc sông. Trong khi đó, rừng đầu nguồn sông Đồng Nai ngày càng suy kiệt khiến diễn biến lũ lụt ngày một hung tợn, nhất là trong bối cảnh có sự gia tăng các yếu tố thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu.

Vì điều này nên sông Đồng Nai trở nên “nhạy cảm” hơn trong cái nhìn của các nhà khoa học và dân chúng. Phản ứng “nóng”của dư luận về sự kiện lấn sông Đồng Nai cũng là điều dễ hiểu, cho thấy tính nhạy cảm này, không đơn thuần như những tuyên bố là “không gây ảnh hưởng xấu” gì cả (?!)

Người nghèo lĩnh đủ

Dự án lấn sông để xây công trình khách sạn, chung cư chắc chắn không phải là những hạng mục tạm thời mà ít nhất sẽ có tuổi đời 50 năm và phần sông bị san lấp gần như là vĩnh cửu.

Mặt cắt dòng sông ban đầu khó mà hoàn nguyên nếu không có những quyết tâm đột phá, nhưng cũng phải trả giá khá cao. Đánh giá những tác động lên tự nhiên, môi trường, xã hội và văn hoá của công trình này không đơn giản mà phải có tầm nhìn dài hơi.

Phản ứng của thiên nhiên rất nhanh, có thể sau 1 – 2 mùa lũ, mà cũng có thể diễn ra từ từ sau 5 – 10 năm nhưng thiệt hại không hề nhỏ.

Bài học gần đây của Thái Lan có thể minh hoạ điều này. Dòng sông Chao Phraya chảy qua Bangkok đã bị thu hẹp, đất cho hai bên bờ sông đều dành cho những dự án cao ốc văn phòng, chung cư, khu thương mại. Vùng phía bắc của dòng sông là hai công trình thuỷ điện và hàng chục KCN. Vùng phía Nam là khu đô thị tăng trưởng đang khát nước. Tất cả những bản thuyết minh dự án đều vẽ ra những viễn cảnh tốt đẹp và đều khẳng định không có tác động gì đến dòng sông.

Trận lũ năm 2011 đã cho thấy cơn thịnh nộ của thiên nhiên lớn dường nào, thiệt hại do dòng chảy bị thu hẹp dồn mạnh về Bangkok khiến nơi này gặp tổn thất nghiêm trọng, mức thiệt hại kinh tế lớn nhất chưa từng có trong lịch sử lũ lụt của Thái.

Xưa kia Hàn Quốc đã biến những dòng sông chảy qua thủ đô Seoul và các thành phố lớn khác thành những cống hộp để dành không gian của mặt sông cho quá trình đô thị hoá. Sau khoảng 2 - 3 thập niên, người Hàn thấy những mất mát từ dòng sông quá lớn nên họ đã phải bỏ ra hàng trăm tỷ đô la để trả lại dòng chảy sông ngòi xưa kia. Mỹ và Hà Lan là những quốc gia rất giỏi về trị thuỷ, họ đã có nhiều công trình chỉnh trị sông to lớn.

Hiện nay, xu hướng của Mỹ, Hà Lan và nhiều quốc gia khác đều hướng theo giải pháp mở rộng diện tích mặt cắt dòng chảy của sông, vừa để bảo tồn tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, vừa để phòng chống thiên tai lũ lụt. Nhiều chương trình nghiên cứu và áp dụng “Room for the rivers” (không gian cho những dòng sông) đang được triển khai. Các công trình ven sông phải phải dỡ bở, đặt lùi xa ra hơn hai bên bờ sông. Ở Việt Nam, sông ngòi là một phần không gian sống của người dân và nguồn cảm hứng cho thi ca, văn hoá.

Đầu năm 2015 ở Đà Nẵng, một dự án mang tên Tháp Hải Đăng đề xuất xây một khối công trình cao tầng ở khoảng 30 m bờ phía Đông trên sông Hàn, phần đáy tháp có diện tích chỉ 400 m2.

Dự án này có diện tích lấn sông nhỏ hơn dự án của Công ty Toàn Thịnh Phát nhưng bị người dân và các nhà khoa học phản bác. Cuối cùng Đà Nẵng đã quyết định huỷ bỏ. Hồi năm 2004, dự án xây khách sạn trên Đồi Vọng Cảnh nhìn ra sông Hương ở Huế, dù dự án hoàn toàn nằm trên bờ, chỉ “nhìn ra” chứ không “xâm lấn’ mét nào vào sông Hương nhưng vẫn bị phản bác vì những quan ngại về ô nhiễm, thay đổi cảnh quan.

Việc lấn sông ở Đồng Nai, chưa xem xét về mặt pháp lý thôi đã có những dấu hiệu đáng lo ngại có cơ sở về mặt thuỷ học, môi trường và xã hội.

Chúng ta có thể tưởng tượng dự án trên sông này giống như xây dựng một khối công trình lấn ra đường giao thông, có thể là không lớn nhưng rất khó được cộng đồng chấp nhận. Tàu xe khi đi đến công trình này đều phải đi vòng tránh, khi mật độ dòng chảy hay giao thông tăng lên thì các công trình này dễ trở thành những nút cổ chai. Các tỉnh miền Trung khi cho phép xây dựng hàng loạt resorts dọc bờ biển, dự án nào cũng khẳng định là tạo cảnh quan, nơi vui chơi cho người dân nhưng thực tế người dân muốn đến những chỗ này đều phải mua vé vào cửa…

Nhiều diễn đàn nhân dân trên thế giới đã cảnh báo tình trạng “land and water grabbing” (chiếm đoạt nguồn đất và nước) của những nhà đầu tư tài chính đang diễn ra ở nhiều nơi. Họ dùng tiền như là một sức mạnh quyền lực, dĩ nhiên có sự đồng tình của các quan chức sở tại, để chiếm lĩnh được quyền sở hữu tài nguyên đất đai và nguồn nước của cả xã hội. Lợi ích chính dĩ nhiên sẽ rơi vào tay của nhà tài phiệt. Còn hệ quả thiệt hại, mất mát tài nguyên và gia tăng bất bình đẳng xã hội sẽ do cộng đồng và người nghèo ở đáy xã hội nhận lấy.

TS Lê Anh Tuấn
Việt Nam Net

“...Cuối cùng, người ta phát giác ra rằng chính quyền Việt nam đã làm tiền chính người dân, rồi tống khứ họ đi bằng chuyến tàu này, thu lợi từ những người dân đang tuyệt vọng...”

Bi kịch của thuyền nhân cũng chính là bi kịch chung của dân tộc Việt Nam

Cố TT Võ Văn Kiệt có để lại 2 dấu ấn mang tính lịch sử: là người góp phần lớn cởi trói thể chế tại thành đô Sài Gòn sau giải phóng; và là người thừa nhận hai mặt một sự kiện trong lần trả lời phỏng vấn với đài BBC nhân dịp 30 năm thống nhất: “Một sự kiện liên quan đến chiến tranh khi nhắc lại, có hàng triệu người vui, mà cũng có hàng triệu người buồn. Đó là vết thương chung của dân tộc, cần được giữ lành thay vì lại tiếp tục làm cho nó thêm rỉ máu...”

Vết thương rỉ máu - điều đó đã xảy ra

Nhiều người sinh sau cuộc chiến, học tập dưới mái trường XHCN không hề nhận biết được nỗi buồn đó. Bởi một trong số nỗi buồn đó hoàn toàn biến mất khỏi lịch sử các cấp học, kể cả cấp dạy đại học, đặc biệt là đào tạo giáo viên lịch sử. Đó là nỗi buồn của nạn chạy trốn Cộng sản của hàng triệu con người, mà nay gắn liền với cụm từ tiếng Anh “Boat People”, một trong những vết thương dân tộc từng làm nổi sóng dư luận về vấn đề nhân đạo (Un bateau pour le Vietnam, Île de Lumière, Ein Schiff für Vietnam, Jean Charcot, Akuna II, Cap Anamur).

Đối với Boat People Personal Vietnamese 1975-1996 (Carina Hoàng) đã nhận ra sự cần thiết phải chép lại lịch sử thuyền nhân trước khi nó bị quên lãng thúc đẩy cô viết nên cuốn sách. “Tôi nhận ra rằng không chỉ có con gái hay các cháu của tôi, mà cả một thế hệ trẻ người Việt ở hải ngoại không biết nhiều về cuộc đào thoát vĩ đại này. Và dĩ nhiên quảng đại quần chúng cũng chẳng biết gì về nó cả,”.

Theo số liệu Wain, Barry, Tr 42, thì 1975 chỉ có 375 người vượt biên bằng tàu, nhưng đến năm 1979, con số đã lên đến 211.518 người.

Không phải ai cũng tìm thấy bến Tự do.

Cuốn sách Boat People Personal Vietnamese 1975-1996, trích dẫn nhiều đoạn bi thương về thân phận người rời bỏ đất nước: “Tháng 2 năm 1979, chiếc tàu chở hàng của Panama tên Skyluck cập cảng Hồng Kông với hơn 2.600 thuyền nhân. Họ đã ở 155 ngày trên chiếc tàu trong tình trạng thật dơ bẩn, cầu khẩn để được lên bờ, trong lúc nhà cầm quyền Hồng Kông tìm cách thu xếp. Cuối cùng, người ta phát giác ra rằng chính quyền Việt nam đã làm tiền chính người dân, rồi tống khứ họ đi bằng chuyến tàu này, thu lợi từ những người dân đang tuyệt vọng.”

Nhưng không phải ai cũng tìm thấy bến Tự do. Một phần lớn người Việt Nam phải bỏ mạng bởi nạn cướp biển, hãm hiếp, và bão tố của biên.

Hình ảnh đến nay vẫn chưa được thừa nhận chính thức tại Việt Nam.

“Nhiều chiếc thuyền gặp phải hải tặc Thái lan đang rình rập trên biển Đông. Những trận cướp bóc của chúng thật kinh hoàng – chúng lột trần truồng những người đàn ông và nhổ răng vàng của họ, và hả hê cưỡng hiếp những người phụ nữ hàng giờ liền.”

Nhưng đáng buồn hơn, vào năm 2005, 30 năm của cuộc chiến làm phân ly lòng người đó, bia tưởng niệm thuyền nhân tại Malaysia và Indonesia đã bị đục bỏ khi chính quyền Việt Nam gây áp lực.

Tác giả cuốn sách cho rằng: “Tôi nhớ rằng tướng Dwight D. Eisenhower đã nói một điều gì đó …. khi ông thấy những trại tập trung của Đức Quốc xã vào cuối cuộc chiến: “Hãy chụp càng nhiều hình càng tốt, bởi vì một lúc nào đó trong tương lai một kẻ khốn nạn nào đó sẽ nói “Điều đó đã không bao giờ xảy ra cả.”

Và giờ là lúc xoa dịu tâm can

Tôi không muốn nói về những người đã tử nạn vì cuộc chiến trong bài viết này, một phần lớn vì họ đang và sẽ dần mồ yên mả đẹp. Ngay như khu vực Nghĩa trang tử sĩ quân nhân Việt Nam Cộng Hòa (nay là nghĩa trang Bình An – Biên Hòa) vốn gây nhức nhối lòng người cũng được tôn tạo, trùng tu trở lại từ năm 2007 đến nay, mặc dù yếu tố “tổng thể” vẫn còn đang bị chính quyền “toan tính”.

Nhưng dù sao, những bước chuyển trong khu Nghĩa trang tử sĩ quân nhân VNCH, và việc thay dần chữ “Mỹ ngụy, ngụy quyền Sài Gòn” thành Việt Nam Cộng Hòa, Quân đội miền Nam Việt Nam… cũng đã là một câu trả lời khá cởi mở cho câu hỏi của ông Nguyễn Đạc Thành, một cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa, Chủ tịch Sáng hội Việt-Mỹ (VAF): “Vậy thì tại sao lại hận thù những người đã nằm xuống?.”.

Nhưng chừng đó là chưa đủ, 40 năm cuộc chiến lòng người vẫn tiếp tục diễn ra… Cuộc chiến ấy không những lôi kéo binh sĩ, những người tham gia trực tiếp cầm súng trong cuộc chiến 30 năm tương tàn, mà cả những người dân thường, những người rời bỏ cuộc chiến đi tìm tự do sau năm 1975.

Tượng đài tưởng niệm thuyền nhân nên sớm được đặt tại Việt Nam.

Điều đó có nghĩa, nỗi đau của những người thân có người vượt biên tìm tự do, hay ký ức kinh hoàng của chuỗi ngày đói khát, lênh đênh trên biển và đối mặt với cướp biển Thái Lan đầy thú tính ở những người còn sống vẫn còn âm ỉ. Càng âm ỉ hơn khi chính quyền đã làm một chuyện cực kỳ dại dột và sai lầm trong dịp kỷ niệm 30 năm “giải phóng”, đó là gây áp lực ngoại giao để đục bỏ bia tưởng niệm thuyền nhân tại một số nước, với chỉ một lần đục bia đã khoét sâu thêm lòng hận thù trong người Việt.

Vì thế, để xoa dịu tâm can, như một hành động của trách nhiệm cần thiết ở một chính thể và sự bao dung ở tầm lãnh đạo, thì chính quyền Việt Nam phải đặt ra một lối đi chủ động trong việc kéo lại lòng người. Đó là, tưởng niệm những người thuyền nhân (Vietname Boat People Memorial) bằng một tượng đài đặt ngay chính tại Việt Nam.

Có quá khó không?

Chắc hẳn là một vấn đề đáng cân nhắc, nhưng một quốc gia, thể chế khiến người dân phải ra đi và bỏ mạng nơi biển cả, tạo nên một làn sóng nhân đạo trên thế giới cũng cần có một phần trách nhiệm trong đó.

Trách nhiệm đó bao gồm nhận thức đầy đủ về việc di tán/ vượt biển của người dân sau năm 1975 và chịu trách nhiệm một phần vì để ra sự vụ đó.

Dựng một tượng đài thuyền nhân tại Việt Nam không phải là mưu toan về cái chết. Mà là gợi tưởng để tránh một thảm kịch trong tương lai, và trên hết là bắt đầu mở ra thông điệp mở cánh cửa cho tương lai, đặt lại 40 năm thù hận giữa những người cùng chung dòng máu, để người Việt ngồi lại nói chuyện với nhau, về những gì đã qua, và vạch ra những gì cần để đi tới thông qua 2 chữ Hòa Hợp. Và là một tượng đài nhỏ, nhưng sẽ là một bước tiến dài, đầy dũng cảm trong xoa dịu vết thương còn rỉ máu trong tâm can người Việt Nam.

Chính quyền khôn ngoan hơn, nhận thức đầy đủ về “thống nhất lòng dân” sau 40 năm bằng một hành động thực sự can đảm. Hay chỉ mãi biết mê muội với hận thù như thể 40 năm “giải phóng miền Nam”, để rồi đẩy nhanh tiến trình giải thể của chính mình, và được khắc vào trong lịch sử như một vết ố đen đầy xấu hổ?

Những bước đi trong hòa hợp lòng người, từ việc xoa dịu nỗi đau tại Nghĩa trang Biên Hòa cho đến lập đài tưởng niệm thuyền nhân tại Việt Nam. Đó vừa là lựa chọn, vừa là cơ hội cho chính Đảng Cộng sản Việt Nam, là bước đi cần thiết trước khi đi đến sự hòa hợp, hòa giải thực sự.

Bởi khép lại chiến tranh thì dễ bằng chính trị, nhưng khép lại lòng người thì cần cả chính trị lẫn sự bao dung, và tầm nhìn sâu lắng nhiều hơn.

Quỳnh Hương
Theo VNTB
 
Top ↑ Copyright © 2011. VANEWS - All Rights Reserved
Welcome to Vietnam News