Người Đưa Tin
Tin Tức Cập Nhật 24/7

Trần Huỳnh Duy Thức tuyệt thực, từ chối đổi ‘nhận tội’ lấy ‘đặc xá’


Ông Trần Huỳnh Duy Thức tại một phiên tòa cách đây 8 năm

Tù nhân lương tâm Trần Huỳnh Duy Thức tuyệt thực mười ngày từ 14 đến 23/8 để phản đối sự hạn chế mới về thư tín cũng như sức ép từ nhà chức trách buộc ông phải nhận tội, ông Trần Huỳnh Duy Tân, em trai của ông Thức, cho VOA biết hôm 20/8.

Ông Tân cho hay ông và vợ của ông Thức hôm 18/8 đã đến một trại giam ở Nghệ An để thăm tù nhân lương tâm đang thi hành án 16 năm tù giam về tội “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Tính từ khi bị bắt, đến nay ông Thức đã bị giam hơn 9 năm.

Trong cuộc thăm mới đây, quan sát thấy sức khỏe ông Thức yếu khác thường, qua gặng hỏi, em trai và vợ ông Thức mới được nghe người tù 52 tuổi cho biết ở thời điểm đó ông đang tuyệt thực vào ngày thứ năm.

Ông Tân nói với VOA rằng một trong những lý do ông Thức có hành động quyết liệt này là từ sau tháng 6, trại giam có đội trưởng giáo dục mới, tên là Trần Duy Phong, và người này đã gây nhiều khó khăn cho ông Thức “trong mọi vấn đề”, nhất là việc gửi thư tín ra ngoài.

Theo hạn định mới, một tháng tù nhân Trần Huỳnh Duy Thức chỉ được gửi ra 2 lá thư, mỗi lá thư chỉ được gửi đến 1 người, ít hơn nhiều so với trước. Bên cạnh đó, ông cũng không được gửi người thân, bạn bè các tác phẩm nhạc, thơ, văn của ông như trước nữa.

Ngoài việc phản đối các hạn chế nêu trên, ông Thức có lý do lớn hơn để tuyệt thực. Người em trai của ông nói cụ thể với VOA:

“Anh nói anh tuyệt thực lần này thì anh yêu cầu nhà nước thượng tôn pháp luật, yêu cầu trả tự do và miễn hoàn toàn án còn lại cho tất cả những người phạm tội chuẩn bị hoạt động lật đổ chính quyền nhân dân theo Bộ luật Hình sự 2015, cụ thể là Khoản 3 Điều 109”.

Hồi cuối tháng 4, gia đình ông Thức đã làm việc cùng một luật sư để gửi đơn đến Chủ tịch nước Việt Nam, thủ tướng và một số nhà chức trách liên quan, đề nghị họ xem xét việc đặc xá cho tù nhân lương tâm này chiểu theo các điều khoản của luật hình sự mới.

Trong một cuộc phỏng vấn hồi cuối tháng 5, luật sư Ngô Ngọc Trai, người tư vấn pháp lý cho gia đình ông Thức, cho VOA biết nỗ lực mới đây xin đặc xá cho ông dựa trên cơ sở là sự thay đổi về luật pháp được xem là “có lợi” cho ông Thức.

Bộ luật Hình sự mới của Việt Nam, có hiệu lực từ ngày đầu năm 2018, có điểm thay đổi trong điều luật về tội “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Một khoản bổ sung của điều luật nói về “chuẩn bị phạm tội” với mức hình phạt 1 đến 5 năm tù, nhẹ hơn rất nhiều so với hành vi phạm tội.

Theo luật sư Trai, nếu căn cứ vào luật mới, toàn bộ hành vi của ông Thức chỉ có thể bị quy là “chuẩn bị phạm tội” và Nhóm nghiên cứu Chấn do ông Thức lập ra “không hẳn là một tổ chức chính trị để lật đổ chính quyền”.

Từ những lập luận này, vị luật sư nói với VOA rằng bản án nặng hồi năm 2010 dành cho ông “rất cần được xem xét lại”.

Sau cuộc thăm hôm 18/8 vừa qua, ông Trần Huy Duy Tân nói cá nhân ông nhận thấy anh trai mình đang bị nhà chức trách ép buộc phải nhận tội mới được đặc xá. Nhưng ở phía ông Trần Huỳnh Duy Thức, tù nhân này cương quyết không nhận tội. Ông Tân cho biết thêm:

“Trong buổi thăm gặp, anh nhắc lại rất nhiều lần anh không chấp nhận ký nhận tội để được đặc xá. Không bao giờ anh chấp nhận như vậy vì đơn giản là anh không có tội. Anh khẳng định rằng cho dù anh có phải ở hết án của anh đi nữa, hoặc là có rục xương trong tù, anh cũng không bao giờ chấp nhận việc đặc xá như vậy”.

Cho đến ngày 6/8, theo các văn bản phúc đáp từ Bộ Công an, Văn phòng Chính phủ và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao của Việt Nam gửi đến luật sư Ngô Ngọc Trai và được ông công bố qua Facebook cá nhân, các cơ quan này nói hiện nay nhà nước “chưa có chủ trương đặc xá” năm 2018 nên “không có căn cứ để xem xét, đề nghị đặc xá cho phạm nhân Trần Huỳnh Duy Thức”.

Trong cuộc phỏng vấn với VOA hôm 20/8, ông Trần Huỳnh Duy Tân nói gia đình ông hết sức lo lắng và bức xúc về tình hình sức khỏe rất yếu của ông Thức.

Theo lời ông Tân, ông Thức nhấn mạnh rằng đến hết ngày 23/8, nếu nhà tù vẫn còn gây khó khăn, ông sẽ tiếp tục tuyệt thực.

Đại diện của gia đình ông Thức nói họ yêu cầu nhà tù chấm dứt hành hạ ông và quan trọng hơn là chính quyền Việt Nam cần thực hiện điều luật phù hợp trong Bộ luật Hình sự mới để trả tự do cho ông Thức ngay.


VOA

Đại tướng Mỹ thắp nhang tại đền Hai Bà Trưng


Đại Tướng Robert Brown (trái), tư lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương và đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink tới thăm đền thờ Hai Bà Trưng ở phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. (Hình: VNExpress)

HÀ NỘI – Đại Tướng Robert B. Brown, tư lệnh Lục quân Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương, cùng đại sứ Mỹ tại Việt Nam đến thắp nhang tại đền thờ Hai Bà Trưng ở Hà Nội hôm Thứ Hai, 20 Tháng Tám, 2018.

Tờ Người Lao Động điện tử hôm Thứ Hai đưa tin Đại Tướng Robert B. Brown, tư lệnh Lục quân Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương, cùng đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Daniel Kristenbrink, đã đến thắp nhang tại đền thờ Hai Bà Trưng trên phố Hương Viên phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Đại Tướng Brown đến thắp nhang tại đền Hai Bà Trung nhân dịp ông đến Việt Nam đồng chủ tọa cuộc hội thảo “Quản lý Lục quân Thái Bình Dương lần thứ 42” (PAMS-42) do sáng kiến của chính phủ Mỹ, tổ chức tại Việt Nam lần đầu tiên, với sự tham dự của các đại biểu 27 nước trong khu vực Ấn Độ Dương-Châu Á-Thái Bình Dương.

Liệt kê ra, người ta thấy các nước tham dự gồm: Anh, Ấn Độ, Bangladesh, Campuchia, Canada, Chile, Fiji, Hàn Quốc, Mỹ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Mông Cổ, Nepal, Nhật Bản, New Zealand, Australia, Papua New Guinea, Pháp, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, Tonga, Trung Quốc và Việt Nam.

Trao đổi với báo chí khi ông đến đền Hai Bà Trưng, báo Người Lao Động thuật lời Đại Tướng Brown cho hay: “Lục quân Mỹ và QĐND Việt có hợp tác nhiều mặt, trong đó có hợp tác trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, an ninh, hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa…”

Ông Brown được Người Lao Động dẫn lời: “Chúng tôi nhận thấy QĐND Việt Nam tuyệt vời và rất chuyên nghiệp, hai bên chúng ta đều cùng học hỏi lẫn nhau, hợp tác càng hiệu quả hơn, cùng nhau góp phần vào việc gìn giữ hòa bình trong khu vực và trên thế giới, cũng như giữ gìn luật lệ, quyền tự do hàng hải và tôn trọng luật pháp quốc tế ở khu vực và trên thế giới.”

Dịp này, Người Lao Động cũng thuật lời Đại Sứ Mỹ Daniel Kritenbrink cho biết ông “rất vinh hạnh được cùng Đại Tướng Robert B.Brown thăm đền thờ Hai Bà Trưng để thể hiện sự ủng hộ với một nước Việt Nam vững mạnh, thịnh vượng và độc lập. Đại tướng và ông cũng mong muốn thể hiện sự tôn trọng to lớn đối với lịch sử và văn hóa Việt Nam, và đã hiểu hơn về tinh thần, sự quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng đất nước Việt Nam thịnh vượng và độc lập. Mỹ mong hỗ trợ cho sự thành công của Việt Nam cùng với sự phát triển kinh tế của nước Mỹ.”

Người Lao Động kể tiếp rằng: “Bày tỏ vinh hạnh được đến thăm đền để tìm hiểu về truyền thống lịch sử hàng ngàn năm của Việt Nam, đặc biệt là truyền thống đấu tranh kiên cường thông qua câu chuyện của Hai Bà Trưng, Đại Tướng Robert B.Brown cho biết ông rất hân hạnh được cùng đại diện quân đội Việt Nam chủ trì Hội thảo Quản lý Lục quân Thái Bình Dương lần thứ 42.”

Việc đưa ông đại sứ Mỹ và đại tướng tư lệnh Lục quân Mỹ tại Thái Bình Dương đến thắp nhang tại đền Hai Bà Trưng trong lúc Việt Nam và Trung Quốc tranh chấp chủ quyền biển đảo có vẻ như một tín hiệu chính trị Hà Nội muốn bắn tiếng với Bắc Kinh.

Hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị là các nữ anh hùng dân tộc đã khởi nghĩa, đánh đuổi quân xâm lược Đông Hán cách đây gần 2 ngàn năm. Vào ngày mùng 6 Tết Âm lịch hàng năm đều có một lễ hội ghi nhớ công đức Hai Bà.

Tuy vậy, cùng ngày 20 Tháng Tám, 2018, TTXVN đưa tin Trần Quốc Vượng, ủy viên Bộ Chính Trị, thường trực Ban Bí Thư đảng CSVN, dẫn đầu một phái đoàn cấp cao sang Bắc Kinh. Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiếp phái đoàn này.

TTXVN nói khi gặp ông Tập Cận Bình, ông Vượng “đề nghị hai bên thực hiện thật tốt, hiệu quả nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai đảng, hai nước; tiếp tục củng cố, tăng cường tin cậy chính trị giữa hai đảng, hai nước thông qua trao đổi, tiếp xúc cấp cao; tăng cường và nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác giữa hai đảng, hai nước; thúc đẩy hiệu quả các lĩnh vực hợp tác, giải quyết thỏa đáng các vấn đề trên biển, giữ vững đà phát triển của quan hệ hai nước và môi trường hòa bình, ổn định của khu vực.”

TTXVN cũng thuật lời ông Tập Cận Bình: “Nhấn mạnh đảng, chính phủ và nhân dân Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ với Việt Nam, sẵn sàng cùng đảng, nhà nước và nhân dân Việt Nam không ngừng củng cố và phát triển quan hệ hai đảng, hai nước theo phương châm láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai và tinh thần láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt; mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường trao đổi cấp cao, củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy kết nối chiến lược, đẩy mạnh giao lưu nhân văn, đưa quan hệ hai đảng, hai nước tiếp tục phát triển ổn định, lành mạnh trong thời gian tới.”


Người Việt

12 người của nhóm "Tự sướng tự phong Thủ tướng Đào Minh Quân" ở quận Cam, California bị đưa ra tòa tại Việt Nam


"Tự sướng tự phong Thủ tướng Đào Minh Quân" ở quận Cam, California Quân (giữa)

SÀI GÒN – Mười hai người thuộc nhóm ông Đào Minh Quân ở quận Cam, California bị chế độ Hà Nội dự trù đưa ra tòa kết án với cáo buộc “Âm mưu lật đổ chính quyền.”

Tờ Pháp Luật online đưa tin hôm Thứ Ba, 21 Tháng Tám, 2018, các thành viên gồm 12 người của tổ chức “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời – Đệ tam Cộng Hòa” mà ông Đào Minh Quân là “thủ tướng,” có trụ sở tại Quận Cam, California, bị chế độ Hà Nội đưa ra tòa với cáo buộc “Hoạt động lật đổ chính quyền.”

Phiên tòa từng dự trù diễn ra tháng trước, nhưng đã bị dời lại.

Chế độ Hà Nội cáo buộc tổ chức của ông Đào Minh Quân từ năm 2009 đã “công bố bản hiệp ước lâm thời thể hiện cương lĩnh và điều lệ hoạt động nhằm mục đích xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam và nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam bằng bạo động vũ trang.”

Trang mạng của tổ chức “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời – Đệ tam Cộng Hòa” của nhóm ông Đào Minh Quân. (Hình: NV cắt từ internet)
Những người bị đưa ra tòa ngày Thứ Ba gồm các ông bà Nguyễn James Han, Phan Angel, Đỗ Tài Nhân, Trương Nguyễn Minh Trí, Võ Hoàng Ngọc, Đỗ Quốc Bảo, Trần Tuấn Tài, Trần Văn Vinh, Trần Quang Vinh, Nguyễn Hùng Anh, Nguyễn Văn Chánh, và Đỗ Thị Thùy Dung.

Bà Phạm Lisa ở Mỹ bị cho là “Cầm đầu và dụ dỗ, lôi kéo, hứa hẹn phong chức tước cho người tham gia” vào “Hoạt động lật đổ chính quyền” theo tờ Pháp Luật.

Bản cáo trạng được tờ Pháp Luật tường thuật nói: “Tổ chức chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời đã tạo các trang web, blog, email để tuyên truyền lôi kéo phát triển lực lượng ở Việt Nam và cộng đồng người Việt tại một số quốc gia khác, chỉ đạo thực hiện các hoạt động chống phá nhà nước Việt Nam dưới nhiều hình thức khủng bố, phá hoại tư tưởng, rải truyền đơn kích động biểu tình, phá hoại nhân dịp các ngày lễ, Tết của đất nước.”

Bản tin vừa kể viết tiếp rằng: “Cuối Tháng Hai, 2017, tổ chức này đưa Phan Angel và Nguyen James Han về Việt Nam để móc nối liên lạc và tập hợp thành viên thực hiện kế hoạch chống phá dịp lễ 30 Tháng Tư và 1 Tháng Năm, 2017. Cả hai đã liên lạc với Nguyễn Quang Thanh (được tổ chức phong là ‘tỉnh trưởng Quảng Nam’) và Tạ Tấn Lộc (được phong là ‘đô trưởng Sài Gòn kiêm tiểu khu trưởng tiểu khu Gia Định’), Trần Tuấn Tài (‘chỉ huy trưởng đội cơ động vệ binh quốc gia’), Nguyễn Hùng Anh (‘trung tá, tỉnh trưởng Long An’) để truyền đạt ý tưởng của Quân.”

“Theo kế hoạch, các đối tượng này sẽ phá rào, đột nhập các cơ quan phát thanh địa phương để chèn sóng phát thanh bài tuyên truyền của Quân. Kèm theo đó là các hành động chống phá như: rải truyền đơn, tụ tập biểu tình, phản đối Formosa và ủng hộ chế độ Việt Nam Cộng Hòa, quay video các cuộc biểu tình hoặc cảnh lực lượng chức năng Việt Nam ngăn chặn, xử lý các hoạt động quá khích để vu cáo nhà nước Việt Nam đàn áp nhân dân, vi phạm nhân quyền… Tuy nhiên, phần lớn hoạt động của các đối tượng này đã bị lực lượng chức năng Việt Nam phát hiện và bắt giữ.”

Hồi Tháng Mười Hai năm ngoái, chế độ Hà Nội đã đưa ra xử 16 người mà họ nói thuộc tổ chức của ông Đào Minh Quân. Tất cả đều bị cáo buộc “Khủng bố nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.” Trong đó họ bị cho là “đã tham gia ném bom xăng đốt cháy 320 chiếc xe tại kho giữ xe của công an thành phố Biên Hoà ngày 8 Tháng Tư, 2017, và ném bom xăng vào sân bay Tân Sơn Nhất.”


Người Việt

Việt Nam đã cạn nguồn vay ODA từ năm 2014!


Đồng hồ nợ công của tạp chí The Economist nêu con số nợ công của Việt Nam vào ngày 16/7/2017 là hơn $94 tỉ. (Hình: Trích từ website của The Economist)

2018 rất có thể là năm chứng kiến sự sụt giảm thảm thiết nhất của nguồn vốn ODA (viện trợ phát triển chính thức) vào Việt Nam, bổ túc một dấu ấn cho năm ‘thắng lợi kinh tế chưa từng có’ theo lối tuyên truyền không còn biết trời cao đất dày của chính thể độc đảng này, chìm nghỉm trong bức tranh tổng thể mang gam màu xám ngoét - được đặc tả bởi sự phối ngẫu của ba thành phần ‘binh chủng hợp thành’: nợ công - nợ xấu - ngân sách.

Đến lúc này, người ta đã có thể hiểu vì sao giới quan chức cao cấp Việt Nam đã tận dụng các sự kiện hội thảo quốc tế, các cuộc gặp song phương ở Hà Nội lẫn các chuyến công du nước ngoài để phát ngôn ‘xin tiền’ không biết mệt mỏi.

Chỉ bằng 1/7 !

Tròn một năm sau thời điểm Việt Nam chính thức không còn nhận được ưu ái trong kênh vay ODA từ các tổ chức tín dụng quốc tế, một bản báo cáo của Bộ Tài chính vào tháng Bảy năm 2018 cho biết lũy kế 6 tháng đầu năm 2018, Việt Nam đã ký kết được 4 hiệp định với vay ODA với tổng trị giá 193,2 triệu USD.

Báo cáo trên cũng phải thừa nhận rằng ước tính giải ngân nguồn vốn vay ODA, vay ưu đãi chỉ bằng 21% kế hoạch và thấp hơn so với cùng kỳ năm trước.

Giá trị ký kết ODA của nửa đầu năm 2018 trong báo cáo trên cho thấy trong nguyên năm 2018, Việt Nam chỉ có thể đạt được giá trị ký kết ODA khoảng 400 - 500 triệu USD, tức chỉ bằng khoảng 1/7 giá trị ký kết bình quân 3,5 tỷ USD/năm của giai đoạn 1993 - 2014 (tổng vốn đã ký kết của giai đoạn này là 73,68 tỷ USD).

1993 là thời điểm mà Việt Nam đã mở cửa kinh tế được vài năm và bắt đầu được nhận nguồn vốn ODA ưu đãi về lãi suất và thời gian ân hạn của một số chính phủ Thụy Điển, Đan Mạch, Nhật Bản… và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Á châu (ADB)…

Sau năm 2015 là thời điểm mà quan hệ Việt - Mỹ được bình thường hóa hoàn toàn, dòng chảy ODA vào Việt Nam đã từ suối biến thành sông, mở ra một thời kỳ ‘tiền vào như nước sông Đà’ và cũng biến hóa thành thời hoàng kim của giới quan chức Việt ‘ăn không chừa thứ gì’ đối với tiền ODA được xem là ‘lộc trời’.

Nhưng sau hai chục năm nhận ‘lộc trời’, ODA đã trở thành một trong những bi kịch ‘vĩ đại’ nhất của chính thể Việt Nam.

Bi kịch đến nỗi mà vào một buổi sáng mùa thu năm 2017, Thủ tướng Phúc đã phải “đề nghị Ngân hàng thế giới tìm kiếm nguồn vốn tài trợ cho Việt Nam các khoản không hoàn lại để giảm tối đa làm chi phí vay vốn, tăng thành tố ưu đãi của các khoản vay” - cử chỉ xin tiền đầu tiên và hình như không còn quá nặng về lòng tự trọng kể từ ngày quan chức này phải lãnh trách nhiệm ‘đổ vỏ’ cho đời thủ tướng trước bị xem là ‘phá chưa từng có’ là Nguyễn Tấn Dũng…

Vào cuối tháng Sáu năm 2018, cuộc gặp của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ với Bộ Tài chính Hoa Kỳ ở Washington đã khiến lộ ra một ‘bí mật quốc gia’ mà mấy năm qua giới quan chức Việt Nam cố tình giấu nhẹm: ông Huệ đề nghị Mỹ “mở lại kênh cho vay ODA và vay ưu đãi cho Việt Nam, tăng cường các chương trình viện trợ trực tiếp và gián tiếp thông qua các tổ chức phi chính phủ để thực hiện các dự án nhân đạo và hỗ trợ phát triển tại Việt Nam”.

Cũng có nghĩa là trong những năm gần đây, lượng ODA và viện trợ không hoàn lại được cấp từ Mỹ cho Việt Nam đã giảm về 0.

Tiền nào cũng là tiền. Viện trợ không hoàn lại là tiền của người dân các nước phát triển đóng thuế cho chính phủ, và những người dân này sẽ phẫn nộ đến mức nào khi biết tiền của họ đã bị một quốc gia nằm trong nhóm đầu thế giới về tham nhũng như Việt Nam “ăn không chừa thứ gì”.

Hiện thời, cần nhìn nhận một sự thật mà có lẽ giới tuyên giáo đảng ở Việt Nam chẳng hề muốn đả động: những chuyến công du quốc tế của giới chóp bu Việt Nam diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đã bước vào năm suy thoái kinh tế thứ 10 liên tiếp, nợ xấu ngập đầu còn nợ công phi mã đến 210% GDP, ngân sách có nguy cơ cạn kiệt, trong lúc các kênh “ngoại viện” gần như đóng lại.

Bị phát hiện

Mỹ không phải là quốc gia duy nhất đặt Việt Nam vào trạng thái zero viện trợ, mà động thái này như thể ‘không hẹn mà gặp’ đã diễn ra phổ biến ở gần hết các nước cấp viện trợ cho Việt Nam, dẫn đến một phát hiện lớn mà ‘đảng và nhà nước ta’ đã không dám công bố trong suốt 4 năm qua: từ năm 2014 đến năm 2018, viện trợ ODA cho Việt Nam luôn cận kề với vạch 0.

Vào tháng Tám năm 2015, Ban Kinh tế Trung ương đã chủ trì tổ chức Hội thảo “Hoạt động ODA tại Việt Nam - 20 năm nhìn lại” tại Đà Nẵng. Thông tin được tuyên truyền khi đó đầy màu sắc thành tích: “Hơn 80 tỷ USD vốn ODA dành cho Việt Nam giai đoạn 1993-2014” (https://baodautu.vn/hon-80-ty-usd-von-oda-danh-cho-viet-nam-giai-doan-1993-2014-d30863.html).

Đến tháng Bảy năm 2018, một quan chức Phó Thủ tướng Chính phủ là Phạm Bình Minh khi tham dự buổi làm việc về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng nguồn vốn vay nước ngoài giao đoạn 2011-2016, đã cho biết “Việt Nam đã tiếp nhận 80 tỷ USD vốn ODA sau 25 năm” (http://cafef.vn/25-nam-viet-nam-tiep-nhan-80-ty-usd-von-oda-20180726062228006.chn).

Độ chênh của hai kết quả về viện trợ ODA từ năm 1993 đến năm 2014 (20 năm) và đến năm 2018 (25 năm) là số 0. Tức sau 4 năm, con số tổng nhận ODA vẫn chỉ là 80 tỷ USD mà không có một chút tăng tiến an ủi nào.

Còn con số vài ba tỷ USD viện trợ ODA mà chính phủ Việt Nam vẫn công bố đã nhận được hàng năm kể từ năm 2015 đến nay thực ra chỉ là số chưa được giải ngân trong những năm trước, mà chỉ được giải ngân trong những năm gần đây (trong giai đoạn 1993 đến 2014, vốn ODA và vốn vay ưu đãi giải ngân đạt 53,89 tỷ USD, chiếm trên 73,2% tổng vốn ODA đã ký kết).

Có chịu cải cách thể chế và cải thiện nhân quyền?

Con số Việt Nam vay ODA của nước ngoài từ năm 1993 đến năm 2014 đã lên tới 80 tỷ USD. Sau khi trừ đi 10 - 12% vốn vay không hoàn lại trong số đó, mỗi năm ngân sách Việt Nam phải có trách nhiệm trả nợ quốc tế hàng chục tỷ USD. Mà muốn trả được số nợ này, Việt Nam lại phải tìm cách “vay đảo nợ” của các tổ chức tín dụng quốc tế. Trước đây, những tổ chức này vẫn cho Việt Nam vay vốn “đầu tư phát triển” và vay đảo nợ khá dễ dàng. Nhưng đến năm 2015, WB bất ngờ thông báo hai “tin buồn” cho Việt Nam: Việt Nam đã “tốt nghiệp IDA” mà sẽ không được xếp vào loại quốc gia “xóa đói giảm nghèo”; và từ tháng 7/2017 sẽ không được vay với lãi suất ưu đãi 0,7 - 0,8%/năm cùng thời gian ân hạn đến 30 - 40 năm như trước đây, mà mức lãi suất vay sẽ được nâng lên gấp ba và thời gian ân hạn giảm xuống một nửa.

Trong khi đó, ngân sách Việt Nam vẫn buộc phải làm cái chuyện vừa lo trả nợ vừa phải tiếp tục vay mượn vượt hơn đến 30% số trả nợ hàng năm để phục vụ các khoản chi tiêu thường xuyên khổng lồ của bộ máy gần 4 triệu công chức viên chức và lực lượng vũ trang với 30% ‘không làm gì cả nhưng vẫn lãnh lương’. Trong đó tỷ lệ chi cho lực lượng công an ở Việt Nam lên đến 12% chi ngân sách - một mức chi cực kỳ lớn cho đội ngũ công an chuyên nghề đàn áp dân chúng và nhân quyền, chưa kể gần 5 tỷ USD chi cho bộ máy quốc phòng hàng năm nhưng không hề bảo vệ ngư dân trước tài Trung Quốc, trong lúc lại lập kỷ lục thế giới về các vụ máy bay quân sự đắt tiền rụng như sung.

Hình ảnh hiện thời thật không khác mấy mỡ treo miệng mèo. Tuy được quảng cáo vẫn còn đến 22 tỷ USD nguồn ODA chưa giải ngân, nhưng Việt Nam không những phải trả lãi suất cao từ năm 2017, mà còn phải móc tiền ngân sách để trả một phần lãi do chậm giải ngân dự án ODA.

Nếu chính thể Việt Nam không cấp thiết cải cách thể chế và cải thiện nhân quyền một cách thực tâm, chi tiết và bằng hành động chứ không phải lối trớt trả miệng lưỡi như trước đây, e rằng sang năm 2019 giá trị ODA mà các tổ chức quốc tế ký kết với Việt Nam sẽ chỉ là con zero to tướng.


Phạm Chí Dũng
Blog VOA

Vì sao có lũ ác ở thành phố mang tên ‘Bác’


Vì sao có lũ ác ở thành phố mang tên ‘Bác’ . Hình minh họa.

Vụ phá đám đêm diễn Sài Gòn Kỷ Niệm, đánh ca sỹ, phụ nữ cũng như những người tổ chức trước mặt người già và trẻ em hôm 15/8 xảy ra ở thành phố duy nhất mang tên ‘vĩ nhân’ nay lại đang được ông có tên Nguyễn Thiện Nhân cai quản. ‘Vĩ nhân’ được coi là “yêu trẻ, kính già, trọng phụ nữ” trong khi ông ‘Người Tốt’ là giáo sư, tiến sỹ và từng học ở những nước văn minh như Đức và Hoa Kỳ.

Nhưng những “đầu trâu, mặt ngựa ào ào như sôi” ở quán Casanova thuộc quận 3, thành phố Hồ Chí Minh, đã hành xử hệt như kiêu binh thời phong kiến. Ca sỹ Nguyễn Tín, một trong những người bị đánh, nói với Dân Làm Báo: “[M]ột trong những cái nặng nhất là họ dùng chai nước suối họ đánh trực tiếp vào mắt.”

Ca sỹ kể thêm trên Facebook hôm 20/8:

“Chào hỏi đầu tiên của tên AN [an ninh] là một cú đá từ dưới lên găm thẳng vào ngực trái nơi tim tôi đang hoạt động mà đến ngày hôm nay sau 5 ngày tôi vẫn đau mỗi khi di chuyển, cú đá khiến tôi bật về phía sau và 2 tên AN đỡ tôi tiếp tục ngồi lên. Hắn ngồi sát tôi bóp vai và nói:

- Mật khẩu điện thoại là gì? Mở máy ra rồi tao cho về sớm.

- Tôi không biết.

- Mày khoái lắc lắm đúng không? Để hôm nay tao đánh coi mày còn lắc được nữa không.”
Blogger Phạm Đoan Trang kể sau khi đã đánh đấm chị ở quán Casanova, công an cho xe chở chị tới một đoạn đường tối và rồi: “Chỉ vài phút sau, có 6 “đồng chí” to cao đi ba xe máy lao đến, bỏ xe xông vào đánh hội đồng. Mũ bảo hiểm bị vỡ là mũ của họ.

“Khi tôi ngồi dậy được để giữ tay vào vết thương trên đầu cho bớt chảy máu, thì thấy chiếc mũ vỡ một mảng to bị vứt lại trên đường, quanh đó là chi chít mảnh vụn.”

Nguyễn Đại, người tổ chức đêm diễn, cũng bị đánh những nhân viên công quyền còn dùng giày công trường của anh làm vũ khí đánh anh.

Lý giải vì sao những ác nhân được chính quyền bảo kê lại hành xử như thế trong đêm 15/8, anh viết:
“Việc đánh đập chúng tôi, chỉ có thể là vì cay cú, vì hận, vì nhục nhã.

“Cả một bộ máy mà để 2 thằng, một thanh niên ca sĩ và một trung niên kỹ sư qua mặt. Đau lắm chứ!
“Thế tại sao chúng nó điên cuồng không muốn liveshow diễn ra. Tôi cũng mới tìm ra được lời giải đáp sau ngày h[ôm] đó.

“Chúng ta hãy coi lại những video clip hay hình ảnh Tín trên sân khấu. Đó là hình ảnh một chàng trai đẹp về ngoại hình, đẹp về nhân cách và đẹp về tài năng. Vâng, chân dung một thằng phản động là như thế đấy, và hình ảnh đó sẽ lan tỏa trong quần chúng. Chúng nó không thể chấp nhận được những điều đó. Chúng không dám chấp nhận sự thật!”

Sau biến cố đêm 15/8, “Bác” mà thành phố nay mang tên thì đã “nằm trong lăng giấc ngủ bình yên” từ lâu nhưng ông cháu ‘Người Tốt’ cũng không nói năng gì. Thực ra không nói gì tức là đã nói rất nhiều. Người ta vẫn nói Việt Nam có cả rừng luật nhưng khi cần thì sẵn sàng dùng luật rừng. Các cán bộ cộng sản cũng luôn có hình ảnh hay tượng bán thân của Chủ tịch Hồ Chí Minh của họ ở khắp nơi nhưng thực tế họ chẳng đếm xỉa gì tới những lời chính lãnh tụ tối cao từng nói. Tròn 70 năm về trước, ông Hồ đã đưa ra “12 điều răn” về chuyện lấy dân làm gốc trong đó có “sáu điều không nên” và “sáu điều nên làm”.

Hai điều “không nên” đầu tiên là không nên gây hư hại hoặc cố mượn hay mua cho bằng được tài sản của người dân. Nhưng khi phá đêm diễn, đám sai nha giật điện thoại, lấy tiền, lột giày của người dân mà chẳng cần nói lý do.

Điều không nên cuối cùng là “không nên làm hoặc nói gì có thể làm dân hiểu lầm rằng mình xem khinh họ” trong khi điều nên làm cuối cùng là “làm cho dân nhận thấy mình là người đứng đắn, chăm công việc, trọng kỷ luật…”

Dẫn vậy để thấy câu nói “đừng nghe những gì cộng sản nói mà hãy nhìn kỹ những gì cộng sản làm” luôn đúng. Và nếu ông Hồ sống lại biết đâu ông chẳng lấy lại tên Nguyễn Ái Quốc và than lên “bọn cộng sản ở đâu cũng thế” chứ không phải “đảng viên nhan nhản, cộng sản hiếm hoi” như các “đồng chí” của ông nói nữa.


Nguyễn Hùng
Blog VOA

Từ vụ Con Cưng: Kiến tạo là cạo cho hết … tiến


Từ vụ Con Cưng: Kiến tạo là cạo cho hết … tiến. Hình minh họa.

Sau khi công bố kết luận, Con Cưng không buôn lậu, không bán hàng giả (1), Bộ Công Thương công bố thêm quyết định thành lập một “Tổ công tác” mà thành viên bao gồm đại diện nhiều cơ quan trực thuộc (Văn phòng, Thanh tra, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế) để kiểm tra, đánh giá lại việc tuân thủ, thực thi pháp luật của Cục Quản lý thị trường trong scandal Con Cưng (2).

Con Cưng là tên của một doanh nghiệp chuyên kinh doanh các sản phẩm dành riêng cho trẻ em. Đến nay, Con Cưng có 330 cửa hàng trên toàn Việt Nam và là nơi mà nhiều phụ huynh nghĩ tới khi cần mua sắm gì đó cho con cháu của mình.

Hạ tuần tháng 5, một khách hàng của Con Cưng phàn nàn trên mạng xã hội rằng 1/7 sản phẩm mà khách hàng này đã mua từ Con Cưng bị lỗi và “dường như không bình thường về nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm”. Con Cưng xin lỗi, xin bồi thường nhưng khách không đồng ý và tố cáo với Cục Cạnh tranh – Bộ Công Thương. Con Cưng bắt đầu bị chỉ trích trên mạng xã hội và những chỉ trích ấy bắt đầu xuất hiện trên hệ thống truyền thông.

Hạ tuần tháng 7, Bộ Công Thương chỉ đạo Cục Quản lý thị trường kiểm tra toàn bộ các của hàng thuộc hệ thống Con Cưng. Ngày 22 tháng 7, Cục Quản lý thị trường kiểm tra ba cửa hàng của Con Cưng tại Sài Gòn. Hôm sau, 23 tháng 7, Cục Quản lý thị trường kiểm tra 70 cửa hàng nữa của hệ thống này…

Nếu theo dõi sát diễn biến scandal Con Cưng trên hệ thống truyền thông Việt Nam, có thể thấy rất rõ, giống như Công an Việt Nam, Cục Quản lý thị trường cũng lại dùng báo giới như quân đội thường dùng phi cơ dội bom, pháo binh bắn phủ đầu để dọn đường cho bộ binh tràn lên tiêu diệt đối phương. Chỉ có điều đối phương của Công an, Quản lý thị trường ở Việt Nam không phải là kẻ thù, đó chỉ là các doanh nghiệp, đa số rất thành công trong sản xuất, kinh doanh.

Trong và sau khi kiểm tra các cửa hàng thuộc hệ thống Con Cưng, Cục Quản lý thị trường đã tỏ ra hết sức chủ động, tận tình trong việc cung cấp thông tin cho báo giới. Thay vì phối kiểm, hệ thống truyền thông chính thức tự nguyện làm xung kích. Ngoài việc liên tục cập nhật thông tin liên quan tới các cuộc kiểm tra (đã khám xét bao nhiêu cửa hàng, tạm giữ bao nhiêu sản phẩm, gồm những loại nào, sản phẩm của Con Cưng không có chứng từ nhập cảng, thiếu minh bạch về nguồn gốc…), báo giới còn “đính kèm” nhiều “thắc mắc”, “tâm tư”, cố tình gia tăng nghi ngại, kích động tẩy chay, kiểu như: “Con Cưng đối diện nghi vấn nghiêm trọng hơn Khaisilk” (Khaisilk bị phát giác bán các sản phẩm, sản xuất từ lụa của Trung Quốc nhưng gắn mác Made in Vietnam) hoặc “sản phẩm bán ra từ chuỗi siêu thị Con Cưng liên quan đến trẻ em, sức đề kháng không như người lớn nên có quá nhiều câu hỏi cần Con Cưng minh bạch” (3)...

Tứ bề thọ địch, Con Cưng tìm đủ mọi cách chống đỡ. Đầu tiên, Con Cưng tuyên bố sẽ tặng một tỉ đồng cho bất kỳ khách hàng nào chứng minh hàng hóa đã mua từ Con Cưng có sự gian trá về xuất xứ sản phẩm. Thế nhưng việc treo thưởng được xác định là không phù hợp với bối cảnh – đang là đối tượng bị các cơ quan hữu trách kiểm tra – Con Cưng ngưng treo thưởng, chuyển sang công bố 30 văn bản của các doanh nghiệp ngoại quốc, xác nhận Con Cưng đã mua – phân phối sản phẩm của họ tại thị trường Việt Nam hoặc đặt họ gia công để mang về bán tại Việt Nam. Tới lúc này, tuy Cục Quản lý thị trường không tiện lên tiếng nữa nhưng một số cơ quan truyền thông chính thức vẫn tiếp tục xông lên phía trước, với những câu hỏi khiến người ta cảm thấy, chẳng rõ người hỏi có vong bản không: Những sản phẩm mà Con Cưng đặt các cơ sở trong nước gia công có bảo đảm chất lượng? Liệu có khả năng nhập cảng là chiêu bài để bán hàng sản xuất tại Việt Nam với giá hàng nhập cảng? (4)...

May mắn cho Con Cưng là giới sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam công tâm hơn báo giới. Tất cả những nỗ lực tự bảo vệ của Con Cưng giúp nhiều facebooker nhìn ra sự bất thường của Cục Quản lý thị trường nói riêng và Bộ Công Thương nói chung. Một số facebooker bắt đầu phân tích thực – hư, đúng – sai và kêu gọi Bộ Công Thương phải sớm có kết luận cuối cùng chứ không thể ngâm Con Cưng trong nghi ngại...

***

Cuối cùng, Bộ Công Thương cũng đã có kết luận, bảy “đại tội” của Con Cưng đã được gom lại thành ba “lỗi nhỏ”. Nói cách khác, Con Cưng đã được tha tội chết. Chỉ có điều doanh nghiệp này đã trọng thương. Suốt tháng vừa qua, các cửa hàng vắng như chùa Bà Đanh, các loại chi phí (lương, mặt bằng, điện, nước, thuế, phí,…) vẫn phải trả. Bao nhiêu phụ huynh sẽ quay lại với Con Cưng để mua sắm các vật dụng cần thiết cho con cháu của họ? Bao nhiêu phụ huynh quyết định tránh xa hệ thống phân phối vốn càng ngày càng hiếm hoi của một doanh nghiệp Việt Nam cho nó “lành” vì dù sao hệ thống phân phối này cũng đã từng rất… tai tiếng? Không biết.

Cho dù Bộ Công Thương có tổ chức kiểm điểm, kỷ luật bao nhiêu viên chức hữu trách thì Con Cưng cũng đã no đòn và doanh giới – chủ các doanh nghiệp tư nhân đủ loại, đủ cỡ tại Việt Nam - vốn đã chán chường càng thêm ngán ngẩm cho tương lai của mình.

Sau khi trở thành Thủ tướng hồi giữa năm 2016, ông Nguyễn Xuân Phúc bắt đầu xiển dương “chính phủ kiến tạo”, thề nâng đỡ, hỗ trợ doanh nhân, kêu gọi họ mạnh dạn đầu tư, phát triển sự nghiệp, góp phần vực nền kinh tế đang lụn bại gượng dậy.

Hai năm vừa qua, song hành với “chính phủ kiến tạo” vẫn là hàng loạt scandal kiểu như Con Cưng. Sẽ chẳng ngoa chút nào nếu bảo rằng ở Việt Nam, “kiến tạo” đã được định nghĩa lại. Giờ, nói tới “kiến tạo” thì phải hiểu rằng đó là nỗ lực bảo vệ cái cũ – cái tiêu cực và tiếp tục phá bỏ cái mới – cái tích cực.

Đầu năm nay, “chính phủ kiến tạo” từng ban hành một Nghị quyết, xác định ngày 15 tháng 8 năm 2018 là hạn chót để tất cả các bộ trong nội các phải cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh – vốn đã được xác định là đang làm vẩn đục môi trường kinh doanh, kìm hãm năng lực cạnh tranh của doanh giới Việt Nam, nguy hại cho kinh tế - xã hội.

Dẫu cho “cải thiện môi trường kinh doanh” vẫn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của “chính phủ kiến tạo” nhưng hạn chót đã qua, “chính phủ kiến tạo” chỉ mới thực sự cắt giảm được 15,1% điều kiện kinh doanh. Tuy nỗ lực thực hiện yều cầu về cải thiện môi trường kinh doanh chỉ ở mức trên 1/10 yêu cầu một chút như Bộ Thông tin - Truyền thông (tỉ lệ cắt bỏ điều kiện kinh doanh chỉ có 6,75%), Bộ Giáo dục – Đào tạo (tỉ lệ cắt bỏ điều kiện kinh doanh chỉ có 7,5%) nhưng vẫn được xếp vào nhóm các bộ… dẫn đầu về “cải thiện môi trường kinh doanh” (5)!


Trân Văn
Blog VOA

Sự thật về Omarosa Manigault


Omarosa Manigault. Nguồn: MSNBC

VẤN ĐỀ OMAROSA

TTDC đang làm rùm beng câu chuyện cô Omarosa đánh TT Trump, viết sách khui cả lô chuyện hậu trường để bôi bác TT Trump và các cựu đồng nghiệp, đồng thời phổ biến một số băng mà cô thu lén khi nói chuyện với tổng thống và các quan chức cao cấp trong Tòa Bạch Ốc. Toàn bộ câu chuyện là cuộc chiến bình thường, bôi bác chửi bới cá nhân, chẳng liên quan gì chính sách kinh bang tế thế, cũng chẳng ảnh hưởng xa gần gì đến cuộc sống hàng ngày của quý vị và kẻ này. Dĩ nhiên giống như tất cả những tin xấu nào về TT Trump, đã trở thành một thứ đá nam châm hớp hồn các cụ chống Trump.

Việc các quan chức sau khi hết làm việc, đi viết sách khui chuyện hậu trường để kiếm tiền là chuyện bình thường tại xứ Mỹ này. Những người bị sa thải thì kể chuyện xấu, có khi thật, có khi phịa, để thanh minh thanh nga hay trả thù. Những người không bị sa thải thì viết hồi ký kể lể công lao hy sinh hãn mã của mình có khi thật, phần lớn là phịa. Chính khách CH hay DC cũng đều vậy.

Chuyện cô Omarosa khui tin xấu hậu trường không có gì lạ và đáng nói. Nhất là sau khi cô đã bị sa thải, muốn khui tin rác rưởi để trả thù và kiếm tiền. Giá trị của những tiết lộ đó tự nó chẳng là bao nhiêu đối với những người muốn tìm hiểu sự thật một cách nghiêm chỉnh. Với những người thích khui thùng rác thì dĩ nhiên đây là kho vàng phải chui đầu vào càng xâu càng tốt.

Nhưng câu chuyện của cô Omarosa này không bình thường vì nó nêu lên nhiều vấn đề cực kỳ lớn.

Trước hết, ta coi lại xem bà này là ai.

Bà Omarosa Manigault-Newman từ đầu đến đuôi là ‘sản phẩm’ của TT Trump, được ông cứu năm lần bẩy lượt, nâng đỡ, coi như con ruột.

Donald Trump và Omarosa Manigault Newman tại Trump Tower vào năm 2013. Nguồn:ALAMY - The Time

Sanh năm 1974, bà Omarosa có bằng Master về thông tin, báo chí từ đại học da đen Howard, theo học lấy bằng tiến sĩ nhưng không đủ khả năng, bỏ học. Đi làm việc cho văn phòng PTT Al Gore. Tại đây, cô Omarosa bị bà giám đốc Nha Nhân Viên của PTT Gore than phiền là nhân viên tệ nhất và tìm cách sa thải. Được chuyển qua làm việc tại bộ Thương Mại qua sự ‘gửi gắm’ của văn phòng PTT. Tại đây, cô làm việc không bao lâu cũng bị sa thải vì ‘không đủ khả năng và chuyên gây sự’ (unqualified and disruptive). Ở Mỹ, sa thải nhân viên da đen là cả một vấn đề, nhất là từ văn phòng một chính trị gia như PTT Gore, nên thường thì họ bị chuyển đi chỗ khác. Ông Gore lấy tư cách PTT bán cái cô Omarosa cho bộ Thương Mại. Đổi qua bộ Thương Mại với cả chục ngàn nhân viên, sa thải kín đáo hơn và dễ hơn.

Cô tham gia thi tài trong chương trình The Apprentice của ông Trump trên đài NBC năm 2004, được chú ý vì cách hành xử ‘mạnh bạo’ của cô trong các ‘tình huống’ do chương trình tạo ra. ‘Mạnh bạo’ có nghiã là mạnh miệng, nói thẳng thừng, sẵn sàng cãi và chửi nặng,… được nổi tiếng là ‘bad girl’. Cô trở thành biểu tượng của một phụ nữ không chịu thua anh tu mi nam tử nào, tức là biểu tượng của một phụ nữ khai phóng, của cách mạng nữ giới, mà lại là nữ giới da đen nữa. Có người cho đây là cô cố tình đóng tuồng để tạo chú ý, có người cho đây là do bản tính hiếu chiến. Bất kể là gì, cô nổi tiếng và được khối phụ nữ da đen hoan nghênh, coi như thần tượng.

Sau khi lên show được 9 tuần, cô bị sa thải vì cãi nhau lung tung, gây rối loạn.

Ông Trump tìm cách cứu cô, cho cô về lại năm 2008, hợp tác trong chương trình Celebrity Apprentice. Nhưng cô lại bị sa thải sau 10 tuần.

Ông Trump cứu cô lần nữa. Cho hợp tác trong một chương trình TV mới. Lần này, chương trình thành công không có chuyện gì.

Qua năm 2013, cô Omarosa lại hợp tác với ông Trump trong một chương trình TV mới, All-Star Celebrity Apprentice. Nhưng lần này, có chuyện lớn. Lại chửi lộn lung tung, bị đích thân ông Trump sa thải tại chỗ.

Sự nghiệp của cô Omarosa: một lần sa thải bởi PTT Al Gore, một lần bởi bộ Thương Mại của TT Clinton, ba lần bởi NBC.

Khi ra tranh cử tổng thống, ông Trump lại hợp tác với cô Omarosa, bổ nhiệm cô làm Liên Lạc Viên với Cộng Đồng Mỹ Gốc Phi Châu vì cô vẫn còn được hậu thuẫn khá mạnh của giới phụ nữ da đen. Ứng cử viên Trump cần một khuôn mặt da đen nữ giới mà lại được hoan nghênh bởi các bà da đen.

Sau khi ông Trump đắc cử tổng thống, cô đi theo, vào Tòa Bạch Ốc làm Giám Đốc Thông Tin trong Văn Phòng Giao Tế Công Cộng (Director of Communications for the Office of Public Liaison), chỉ là giám đốc thông tin của một văn phòng thôi, không phải giám đốc thông tin cả Tòa Bạch Ốc như TTDC thổi phồng. Trên thực tế, không ai rõ cô này làm việc gì mỗi ngày.

Nổi tiếng cao ngạo, phách lối, vẫn thói cũ, gây gỗ lung tung. Cô viết thư tứ tung, tự ký tên “The Honorable Omarosa Manigault”. Danh từ ‘The Honorable’ được dành để gọi những quan chức cao cấp nhất như quan tòa, bộ trưởng, dân biểu, nghị sĩ hay quốc trưởng. Dù vậy, cũng không có ai tự xưng là The Honorable bao giờ. Có lần cô ra oai, tự ý tổ chức một buổi họp, ký tên “The Honorable Omarosa Manigault” mời tất cả các dân biểu liên bang da đen đến thảo luận, không có một người nào tới tham dự.

Trong suốt thời gian tranh cử cũng như trong năm đầu của TT Trump, cô Omarosa nổi tiếng là bà da đen bênh vực TT Trump ồn ào nhất, suốt ngày tự ý cho báo và TV phỏng vấn để có dịp ca tụng TT Trump bằng những lời lẽ mạnh bạo nhất, bác bỏ tất cả những chỉ trích, nhất là những chỉ trích về kỳ thị chống ông Trump.

Mùa hè 2017, tướng Kelly được bổ nhiệm Chánh Văn Phòng. Chỉ chưa đầy nửa năm sau, tướng Kelly sa thải cô Omarosa. Ngày 20 tháng Giêng 2018, cô bị Mật Vụ hộ tống ra khỏi Tòa Bạch Ốc, tay không, không được mang theo bất cứ giấy tờ, hồ sơ gì. Khi tin này được loan báo, cô Omarosa cải chính, nói là cô tự ý từ chức. Rồi mới đây, cô nhìn nhận đã bị sa thải, và phổ biến cuốn băng thu cuộc nói chuyện của cô với tướng Kelly khi ông này sa thải cô. Tin Tòa Bạch Ốc cho biết, sau khi tướng Kelly sa thải cô Omarosa, TT Trump nghe tin, có điện thoại cho ông Kelly và nói “ông đã làm những gì cần phải làm”.

Sau nửa năm tương đối im lặng để viết sách, bây giờ cô Omarosa tái xuất giang hồ, ra sách, chẳng những khui nhiều chuyện được quảng bá là ‘kinh thiên động địa’ nhất trong hậu trường, mà còn bung ra nhiều cuốn băng thu âm những cuộc nói chuyện của cô với TT Trump, tướng Kelly và nhiều quan chức cao cấp khác.

Những loại sách tấn công chính trị này luôn có ‘giá trị’ lớn, đặc biệt là sách chống Trump, tuy ‘giá trị’ chỉ kéo dài khoảng vài ba tuần, sau đó chẳng ai còn nhớ gì nữa. Như sách của anh Michael Wolff đã từng khui cả vạn chuyện bê bối mà chẳng ai kiểm soát được thực hư, từng gây chấn động chính trường Mỹ. Bây giờ, vài tháng sau, ai còn nhớ tên anh ta? Ai còn nhớ những chuyện gì anh ta viết?

Trường hợp cô Omarosa cũng tương tự. Tương tự ở điểm toàn tin rác rến và sẽ sớm đi vào quên lãng. Nhưng lại không giống hoàn toàn, mà trái lại, nghiêm trọng hơn nhiều. Việc cô Omarosa làm đã thành một vấn đề lớn.

Việc làm của cô Omarosa nêu lên vài điểm quan trọng:

Ø Tư cách con người cô Omarosa. Tuyệt đối không biết gì về những khái niệm danh dự, tự trọng, tinh thần trách nhiệm. Những đức tính mà dân Á Đông chúng ta coi trọng như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín đều hoàn toàn xa lạ. Chỉ có cái ‘TÔI’ là quan trọng, đụng vào cái TÔI là tôi sẽ đánh lại xả láng, bất chấp hết. Việc làm của cô Omarosa, hiển nhiên là việc làm của một người phản phúc, tráo trở, lại là phản một người đã cứu giúp sự nghiệp của mình tới ba lần, mang cô từ một người vô danh, bất tài, bị sa thải liên tục trong nhiều jobs, leo lên đến chức phụ tá tổng thống.

Khi bị chất vấn về những câu tâng bốc Trump trước đây của cô thì cô này trả lời lung tung. Khi thì nhìn nhận mình đã sai lầm, nhưng bây giờ sáng mắt, vì ‘lương tâm’ nên phải ‘đau lòng nói lên sự thật’. Khi thì ẫm ờ ám chỉ cô đã được trả tiền để tâng bốc như vậy. Vậy con người thật của cô là gì nếu không phải là một người xảo trá, vô tư cách? Nếu Trump tệ hại như cô mô tả, tại sao cô có thể đi theo trong suốt 15 năm? Chỉ trở mặt sau khi đã bị sa thải.

Ông Trump nhận mặt phụ tá quá tệ? Không sai. Hiển nhiên là lựa nhầm người, cho dù vì nhu cầu chính trị, kiếm một cô da đen để lấy điểm dân da đen. Dân da đen không phải ai cũng tệ hại, phản phúc như cô Omarosa này, thiếu gì người có tư cách hơn, sao lựa cẩu thả như vậy?

Mà không phải là chuyện phản phúc giờ chót, bất mãn sau khi bị sa thải, mà nhiều người có thể thông cảm và tha thứ được. Theo New York Times, cô Omarosa có hơn 200 cuốn băng thu âm lén ngay trong khi cô còn được hậu đãi, chưa ai nghi ngờ gì cô, kể cả những cuốn băng bù khú với bạn bè, trong đó họ ‘nói chuyện Bà Tám’ với nhau. Tức là cô Omarosa đã có dã tâm mờ ám, ý định phản phúc với tất cả mọi người ngay từ đầu, qua những nụ cười và cái bắt tay thân thiện nhất.

Việc thu âm lén nêu lên một vấn đề lớn cho Tòa Bạch Ốc. Tổng thống khi lấy quyết định thường tham khảo ý kiến rất nhiều người, và ông phải có những trao đổi thẳng thắn nhất, dĩ nhiên có cả nhiều ý kiến không ‘phải đạo chính trị’ mà việc tiết lộ ra ngoài sẽ rất tai hại. Bây giờ với việc cô Omarosa lén thu cả mấy trăm cuộc nói chuyện, ai còn dám nói thẳng, phân tích mọi việc với nhau nữa? Ai còn dám nói ngay nói thật với tổng thống nữa? Và tổng thống nào dám nói ngay nói thật với phụ tá và cố vấn nữa?

Cuốn sách của cô Omarosa cũng là cuốn sách bẩn thỉu nhất. Không có một bằng chứng cụ thể nào hết, nhưng cô Omarosa khẳng định TT Trump bị ám ảnh về sex với cô con gái Ivanka và cô này biết thế nên khai thác tối đa để gây ảnh hưởng trên ông bố. Chuyện vu cáo bẩn như vậy mà cũng có cụ tỵ nạn đọc tin này, mừng như trúng số, vội gửi emails cho cả thế giới biết. Cụ ơi, cụ nên đi khám bác sĩ đi. Một là cái bệnh Trump Derangement Syndrome của cụ đã vào thời kỳ cuối, hai là cụ bị sex ám ảnh quá nặng khi ba viên Viagra cũng không còn ép-phê nữa.

Ø Quan trọng hơn là vấn đề bảo mật an ninh quốc gia trong Tòa Bạch Ốc. Làm sao cô Omarosa có thể dễ dàng thu âm những cuộc nói chuyện với tổng thống, với Chánh Văn Phòng Tổng Thống, trong phòng ‘Situation Room’, là phòng họp tuyệt mật, dành để họp bàn, nói chuyện về những chuyện bí mật nhất (đây là phòng TT Obama và cả Hội Đồng An Ninh Quốc Gia ngồi theo dõi biệt kích SEAL đi bắt Osama Bin Laden khi việc này còn là chuyện tuyệt mật chưa được công bố). Theo thủ tục an ninh Tòa Bạch Ốc, tất cả mọi người, bất kể cấp bực, trước khi vào phòng Situation Room, đều phải bỏ tất cả các máy móc, dụng cụ thông tin cá nhân như laptop, điện thoại, máy ghi âm, iPad, … ở ngoài, phải qua máy dò soát. Thế thì sao cô Omarosa có thể mang máy ghi âm vào theo được?

Đây là vấn đề tướng Kelly sẽ nhức đầu không ít và phải tìm hiểu cho rõ và thật sớm để có biện pháp thích ứng.

Ø Nhưng đặc biệt hơn cả là ngoài hai ba cuốn băng đã được phổ biến, cô Omarosa đã có những băng nào khác, liên quan như thế nào đến an ninh quốc gia? TTDC lo đánh TT Trump mà không hề lưu ý đến chuyện an ninh quốc gia cực kỳ tai hại này. Ai biết được cô này đã thu âm những gì ngoài những băng liên quan đến việc cô bị sa thải mà cô đã phổ biến. Cô đã từng làm phụ tá tổng thống về thông tin, tất nhiên đã tham gia rất nhiều buổi họp tối mật liên quan đến các vấn đề bí mật nhất về mọi phương diện, an ninh, quốc phòng, ngoại giao, kinh tế,…? Cô có chịu bán những tin này cho Nga hay Trung Cộng không? Hay có khi đã bán rồi không chừng?

Đúng ra, có lẽ FBI đã phải bắt giam cô Omarosa ngay lập tức, niêm phong tất cả các dụng cụ thông tin liên lạc của cô như computer, laptop, điện thoại, iPad,… để kiểm soát lại, thanh lọc những tin bí mật an ninh quốc gia. Kẻ này không hiểu tại sao FBI chưa làm chuyện này? Ở đây, không còn là vấn đề tự do cá nhân nữa mà hiển nhiên đã trở thành vấn đề an ninh quốc gia. Có lẽ đây là một trong những kẽ hở của pháp luật Mỹ, không cho phép FBI làm gì khi chưa thấy có tội cụ thể?

Ø Ngoài ra, cô Omarosa còn công khai cho biết đã hợp tác, nói chuyện với công tố Mueller rồi. Dĩ nhiên là ông Mueller đang đi mò tin, tìm cách vồ TT Trump, rất muốn nghe cô này, nhưng cũng phải cân nhắc việc hợp tác với một nhân vật bất hảo và tính xác thực của những tin tức từ loại người này, đồng thời cũng phải cân nhắc để khỏi bị tố phe đảng mù quáng.

Tin giờ chót, Ủy Ban Vận Động Tranh Cử của ông Trump đã đưa đơn kiện cô Omarosa về tội không tôn trọng cam kết giữ bí mật (Non-disclosure Agreement) cô đã ký khi vào làm trong Ủy Ban, đòi bồi thường thiệt hại đâu cả vài triệu và tất cả lợi nhuận thu được nhờ tiết lộ bí mật qua việc bán sách. Tờ cam kết này còn ghi rõ cô Omarosa tuyệt đối bị cấm không được tuyên bố hay viết lách gì có tính cách bôi bác, nhục mạ cá nhân TT Trump và gia đình ông một cách vĩnh viễn.

Dường như đây chỉ là biện pháp đầu tiên, món ăn sáng nhẹ, chưa đả động gì đến thời gian cô làm việc trong Tòa Bạch Ốc và những cuốn băng thu lén liên quan đến an ninh quốc gia.

Một số rất lớn công ty thường bắt nhân viên ký giấy cam kết giữ bí mật. Khi bài này được viết thì cuốn sách của cô mới vừa được phát hành, chưa ai có thời giờ nghiên cứu kỹ, không biết trong đó cô có tiết lộ chuyện gì vi phạm đến giấy cam kết khi vào làm trong Ủy Ban Vận Động của ông Trump hay không. Nếu cô chỉ tiết lộ những ‘cảm tưởng’ vớ vẩn của cá nhân cô thì dĩ nhiên, không sao. Nhưng nếu cô tiết lộ những tin bí mật hậu trường, cô sẽ phiền to. Bán bao nhiêu sách cũng không đủ trả tiền luật sư, nếu tiền bán sách không bị tịch thu.

Cô Omarosa đang rầm rộ đi quảng bá cho cuốn sách. Nhưng theo tin của CNN, số người đặt mua sách này đã thấp hơn mọi dự đoán và CNN tiên đoán sách này sẽ không thuộc loại bán chạy nhất. Lý do gồm có 1) đề tài quá nhàm vì đã có quá nhiều sách báo viết để thoá mạ Trump, 2) quá trình thất bại, bị sa thải liên tục cũng như tính tình chuyên gây rối của cô Omarosa khiến cuốn sách không có bao nhiêu giá trị, và 3) tính phản phúc quá lộ liễu của cô Omarosa khiến thiên hạ nghi ngờ tính xác thực của những chuyện được viết ra trong sách.

Phản ứng của mọi người ra sao? Phản ứng của TT Trump, ai cũng đoán được. Ông đã mau mắn tuýt hàng loạt mẫu tin ngắn, gọi cô Omarosa là “low life”, “dog”. Ông Trump trước đây đã xử dụng danh từ ‘chó’ với nhiều người, như TNS Ted Cruz hay bà Ariana Huffington của trang mạng Huffington Post, nhưng TTDC không khiếu nại. Bây giờ, cô Omarosa bị gọi là ‘chó’, TTDC chu chéo ngay Trump kỳ thị, nhục mạ dân da đen. Nôm na ra, nhục mạ dân da trắng thì không sao, làm y như vậy với dân da đen là tội chu di tam tộc. Dù sao, cái áo giáp sắt da đen vẫn còn nặng ký lắm.

Báo New York Times chỉ trích TT Trump đã không tôn trọng –respect- nhân viên da đen cao cấp nhất của Tòa Bạch Ốc. Xin hỏi lại NYT, giữa tổng thống và một phụ tá thông tin, ai ‘cao cấp’ hơn ai? Khi cô Omarosa lén thu băng tổng thống, lên TV và viết sách thoá mạ tổng thống là kỳ thị, là có bệnh tâm thần, là bị ám ảnh tình dục với cô con gái,… những cái đó có là những việc thiếu tôn trọng tổng thống không, sao NYT không đề cập đến? Tại sao tổng thống phải ‘respect’ một nhân viên của mình mà nhân viên đó thì lại có quyền tha hồ nhục mạ tổng thống? Hơn nữa, một người phản phúc tráo trở, thu âm những cuộc nói chuyện với tất cả mọi người, người đó có đáng được nể trọng không? Khi nào thì NYT thấy được sự không công bằng của mình? Khi nào thì các cụ tỵ nạn thấy được cái tính phe phái vô lý của NYT? Nếu quý cụ có một người bạn lén thu âm các cuộc chuyện vãn với quý cụ thì quý cụ nghĩ sao về người ‘bạn’ đó? Đáng nể trọng hay nên khinh tởm?

Cô Omarosa đang được TTDC phủ phục đón rước như thiên thần. Thái độ của TTDC đối với cô Omarosa hết sức tiêu biểu cho cái giả đối của giới TTDC này. Khi cô Omarosa còn cơm lành canh ngọt với TT Trump thì TTDC phớt lờ, coi như cô này không có mặt trên thế gian, không bao giờ nhắc đến việc tay ‘kỳ thị thượng tôn da trắng’ Trump này đã có một phụ tá là một bà da đen. Những tuyên bố ồn ào của cô Omarosa đều bị TTDC ỉm đi hết, báo không đăng, TV không loan tin. May ra trên thế giới này có được ba người biết Omarosa là ai, làm gì, và nói gì. Cô Omarosa bị coi như là thứ bánh Oreo, là loại bánh sô-cô-la đen ở ngoài, kẹp bánh kem trắng ở trong. Bây giờ thì TTDC nâng cô lên: Trump sỉ nhục viên chức da đen cao cấp nhất trong chính quyền.

Cuộc đời đổi trắng thay đen, cô Omarosa đang được TTDC trọng vọng như một cựu Đệ Nhất Phu Nhân. Trong tuần qua, cô đã liên tục xuất hiện trên tất cả các đài truyền hình dòng chính, ABC, NBC, CBS, MSNBC, CNN,... Tin và hình ảnh của cô hiện lên trang nhất của gần như tất cả các báo lớn nhỏ, đặc biệt là trên các báo lớn nhất như New York Times và Washington Post.

TTDC đang khiêng cô Omarosa lên nóc tủ để vái lạy như thần tượng mới. Xin lỗi quý vị, nếu đảng DC ngày nay tung hô những bà đào chuyên đóng phim sex như Stormy, những cô Mácxít lớ ngớ như Ocasio-Cortez, và những người phản phúc như cô Omarosa,… làm thần tượng mới để thay thế những thần tượng đi vào tuổi xế chiều như Feinstein, Pelosi, Warrens, … thì tương lai của đảng không lấy gì làm sáng lạn lắm.


Vũ Linh
Diễn Đàn Trái Chiều

Vũ Linh - Truyền Thông Mỹ


Truyền Thông Mỹ

Dù muốn hay không, chúng ta đều lệ thuộc vào truyền thông chung quanh ta, bắt buộc phải đọc báo Mỹ, coi TV Mỹ, không có lựa chọn nào khác. Nhưng chúng ta có thể giới hạn ‘ô nhiễm’ hay ‘tẩy não’ bằng cách hiểu rõ báo nào là báo nào, đài nào là đài nào.

Tuần này, ta sẽ xem qua hệ thống truyền thông Mỹ.

Cách đây nửa thế kỷ, trong cuộc chiến toàn diện còn mất của cả nước, vẫn có nhiều người nhắm mắt không muốn bàn đến cái mà họ gọi là ‘chuyện chính trị’. Kiểu như “tôi không muốn biết vì tôi không làm chính trị”. Cho đến khi xách dép chạy thục mạng qua Mỹ vẫn không nghĩ họ thật ra đã ‘làm chính trị’, bỏ phiếu bằng chân rồi.

Qua Mỹ thì tình trạng cũng không khác mấy. Đại đa số đầu tắp mặt tối lo kiếm tiền nuôi thân và nuôi gia đình, cũng không muốn ‘làm chính trị’. Hơn thế nữa, không ít người nghĩ mình vẫn chỉ là dân ‘ngoại quốc’ sống tạm trên đất người, mắc gì phải lo chuyện ‘chính trị’ của xứ người ta.

Thực tế mà nói, không ai có thể trốn tránh ‘chuyện chính trị’ được vì con ma xó chính trị nó nằm trong tất cả các hóc cạnh của cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Chính trị chi phối công ăn việc làm của chúng ta, tiền lương, tiền thuế, tiền già, chế độ bảo hiểm và dịch vụ y tế, chuyện học hành của con cái, con cháu có phải đi lính ra chiến trường ở những xứ bên kia điạ cầu,... Thậm chí đến chuyện con cháu gái có phải đi cầu tiêu chung với anh già gác dan trường học không, cũng là... chuyện chính trị. Đi bộ trên lề đường bị thằng khủng bố lái xe tông chết cũng là chuyện chính trị.

Cái may mắn cho dân tỵ nạn là ta đang sống trong những nước dân chủ, như Mỹ, Pháp, Úc, Canada,... tức là những xứ mà người dân cùng đinh nhất cũng có tiếng nói ‘chính trị’, có quyền nói bậy nghĩ nhảm mà không bị nhốt, có quyền lấy quyết định có hậu quả lên đời sống hàng ngày của họ, may nhờ họa chịu. Khác xa với xứ ‘đỉnh cao’, nơi mà người dân có quyền ngu muôn năm vì tất cả đã có ‘lãnh đạo đại tài’ lo dùm rồi.

Nhìn vào cuộc bầu cử sắp tới của Mỹ, chúng ta nên vui mừng thấy con số khá lớn dân tỵ nạn, thế hệ một và thế hệ hai, đã săn tay áo, nhẩy ra ‘làm chính trị’ thật, ứng cử vào khá nhiều chức vụ dân cử địa phương và tiểu bang, bất kể khuynh hướng nào.

Tuyệt đại đa số còn lại, không ‘làm chính trị’ nhưng đã ý thức rõ hơn nhu cầu ‘dính dáng’ vào chính trị, tích cực tham gia hơn, như đi bầu, vào các diễn đàn hay hội nhóm chính trị, tranh cãi chuyện chính trị. Dĩ nhiên tất cả đều tốt, cho dù nhiều khi cãi nhau hăng quá, thành ra chửi lộn cá nhân, là ngón võ được khá nhiều người có biệt tài và đam mê.

Tốt thật, nhưng tốt hơn nữa là mọi người nên tìm hiểu cho kỹ trước khi cãi cọ và chửi rủa. Từ đó đưa đến nhu cầu tìm hiểu về tin tức thời sự, ý nghĩa của những biến cố xẩy ra quanh chúng ta mỗi ngày. Tức là nhu cầu đọc báo, coi TV.

Ở Mỹ này (hay ở Pháp, Úc,…), mọi sự không dễ đàng. Nhà Nước không chịu giúp dân, thanh lọc báo dùm cho dân như trong xứ ‘đỉnh cao’. Ở đây, dân phải lo lấy. Báo chí có cả vạn tờ, lớn đến nhỏ, báo thí đến báo chợ, chưa kể các bản tin của các hội nhóm, các diễn đàn tạp nhạp thuận chiều, trái chiều, hay chẳng chiều nào hết vì chỉ là bản dịch, mà nhiều khi người dịch cũng chẳng biết mình đang dịch cái gì. Kẻ này nhớ mang máng có cái Presidential Commission on Crime gì đó, được một cụ tỵ nạn dịch ngay ra là ‘Ủy Ban Điều Tra Tội Ác Của Tổng Thống’. Chẳng ai biết đâu mà mò. Chưa kể mưa sa tin fake news tràn ngập các báo.

Trong cái rừng thông tin đó, không rối trí mới là lạ. Do đó, ta cần phải có một cái nhìn khá thấu đáo, hiểu cho rõ báo nào là báo nào, đài nào là đài nào.

[Bài này chỉ bàn đến truyền thông chính trị, không bàn đến truyền thông chuyên môn về thể thao, văn hoá, tiêu khiển,... Cũng chỉ bàn đến quan hệ truyền thông, không bàn đến quan hệ kinh doanh, chẳng hạn như Washington Post là chị em của Amazon chuyên bán sách và hàng hoá trên mạng, và Whole Foods, xâu chuỗi bán thực phẩm. Bài này cũng không đề cập đến truyền thông tỵ nạn vì không có dữ kiện chính xác]

Trên căn bản truyền thông Mỹ có 3 hệ thống chính:

1. Hệ thống truyền thông bao phủ cả nước, được gọi là hệ thống truyền thông dòng chính (TTDC) hay Mainstream Media (MSM) gồm các báo, đài TV, ngay cả hãng phim, được phổ biến trên toàn quốc,... Quý độc giả mua các chương trình TV qua giây cáp (cable) hay hệ thống vệ tinh (satellite) thấy mình có thể coi được cả mấy trăm đài, muốn đọc báo, coi phim tại rạp hay trên TV, cũng thấy mấy ngàn báo và mấy trăm hãng phim. Có vẻ rất đa dạng, nhưng sự thực là hệ thống TTDC Mỹ phần lớn nằm trong tay 6 đại tổ hợp truyền thông –media conglomerates. Đại để:

- Comcast: sở hữu NBC, MSNBC, CNBC, USA Network, Universal Pictures, Telemundo,...
- Walt Disney: ABC, Disneyland, Disney Channel, ESPN, A & E,…
- News Corporation: Fox News, National Geographic, 20th Century Fox, Wall Street Journal, New York Post,...
- Time Warner: CNN, TIME, USA Today, HBO, Cinemax, Warner Bros Pictures,...
- CBS Corp: CBS, Showtime, Sony,...
- Viacom: MTV, Paramount,...

Ba đài TV lớn ABC, CBS, NBC được phổ biến qua mấy trăm đài TV địa phương mà ta thường coi như Channel 4, Channel 7,… có thể bắt được dễ dàng qua các ăng-ten thường. TTDC cũng là hệ thống những báo lớn được bán khắp nước như New York Times, Washington Post,... Vì đây là hệ thống truyền thông quốc gia nên ít có những tin tức hay vấn đề địa phương mà phần lớn là những tin tức chính trị cấp liên bang hay quốc tế.

Ta cần lưu ý quan hệ chằng chịt và ảnh hưởng của khối này. Ví dụ như CNN đưa tin tức và quan điểm chính trị thiên tả, trong khi công ty chị em HBO làm phim với những nội dung thiên tả ‘phải đạo chính trị’ như ca tụng đồng tính, đả kích kỳ thị da trắng, bôi bác cảnh sát,...

2. Hệ thống truyền thông độc lập địa phương, gồm cả ngàn báo địa phương như Los Angeles Times, Miami Herald, Chicago Tribune, Houston Chronicle,... Cũng bao gồm cả những đài TV độc lập địa phương. Hệ thống truyền thông địa phương phục vụ nhu cầu địa phương, do đó các tin tức thời sự cấp liên bang hay quốc tế chỉ là cho có thôi, còn phần chính là tin tức cũng như bàn luận về các vấn đề địa phương của thành phố hay của tiểu bang.

3. Hệ thống thông tin mạng, tạp nhạp, phổ biến giới hạn trong khối những người cùng quan điểm, do đó thường có quan điểm cực đoan, hoặc bên tả như Salon, Slate, Huffington Post, Vox, ... hay bên hữu như Breitbart, Red State, Daily Caller, Drudge.

Tất cả các báo và đài đều có hai loại mục khác biệt: mục tin tức thuần túy và mục bình luận. Trên căn bản thì mục tin tức bắt buộc phải hoàn toàn trung thực, trong khi mục bình luận dĩ nhiên là chủ quan, diễn giải những biến cố thời sự dưới một cách nhìn nào đó, của một cá nhân nhà báo, hay của ban chủ biên. Trước đây, bình luận tương đối công bằng, có thiên về bên nào thì cũng không quá đáng, thiên vị quá. Ngoài ra, nhiều báo cũng có chỗ cho các quan điểm trái ngược nhau. Như USA Today trên trang bình luận, luôn có hai bài tương phản ý kiến về cùng một đề tài để độc giả đọc và so sánh.

Lúc sau này, từ thời TT Johnson và nhất là Nixon, tình hình thay đổi. Tin tức bớt trung thực trong khi bình luận bớt trung dung. Ranh giới giữa tin tức và bình luận trở nên lu mờ. Phần lớn hệ thống truyền thông dòng chính bắt đầu nghiêng sang phiá tả, cổ võ cho những chính sách thiên về cấp tiến của các chính quyền, chỉ trích những quyết định bảo thủ.

Việc chuyển hướng của TTDC một phần không nhỏ là hậu quả ‘ngang hông’ của chiến tranh VN. Đối với cuộc chiến này, TTDC ban đầu nhất loạt tin tưởng và ủng hộ dưới thời TT Kennedy và cả trong vài năm đầu của TT Johnson, cho đến sau Mậu Thân 68 thì đổi hẳn thái độ. Ban đầu nghi ngờ chính quyền Johnson đã không thành thật, rồi sau đó công khai chống việc Mỹ can dự.

Cuộc chiến cấp tiến – bảo thủ trong truyền thông Mỹ tăng cường độ năm 1980 khi Ted Turner, chồng của bà Hà Nội Jane Fonda, thành lập đài Cable News Network, hay CNN, với quan điểm thiên tả khá rõ nét. Đến năm 1996, cuộc chiến trở thành hấp dẫn hơn khi Fox News của đại gia Úc Rupert Murdoch ra đời, với quan điểm bảo thủ đối nghịch với CNN.

Qua thời TT Bush con thì cuộc chiến bắt đầu găng khi TTDC công khai nhục mạ tổng thống là ‘thằng ngốc của làng’, the village idiot.

Sự xuất hiện của ông Obama đưa đến một cuộc ‘lột xác’ hẳn của khối TTDC khi khối này nhất loạt phủ phục dưới chân Đấng Tiên Tri. Anh bình luận gia Chris Matthews của MSNBC nói “mỗi lần nghe đến tên ‘Obama’ là tôi rùng mình từ chân tới đầu”, và “tôi thật là may mắn hết sức vì đã được sinh ra cùng thời với Đấng Tiên Tri, để được sự phù hộ của ông”. Evan Thomas, chủ bút tạp chí Newsweek, gọi Obama là ‘God’!

Bảng sắp xếp dưới đây cho thấy tình trạng truyền thông của Mỹ hiện nay dưới khiá cạnh tả/hữu.


Từ trái qua phải là danh sách các cơ quan từ rác rến thiên tả nặng gần như cộng sản, đến rác rến thiên hữu gần như phát xít. Từ trên xuống dưới là mức khả tín và chính xác. (Phải nói ngay có rất nhiều cách phân loại, phần lớn cũng có tính phe phái luôn, kiểu như phân loại của một cơ quan thiên tả sẽ xếp CNN là trung lập đáng tin và Fox là rác rến thiên hữu. Phân loại trên tương đối chính xác nhất, theo ý kẻ này)

Nhìn sơ qua, ta thấy hầu hết các cơ quan truyền thông lớn đều nằm ở cánh trái, từ thiên tả nặng như CNN, MSNBC, New York Times, Washington Post,... cho đến thiên tả nhẹ hơn một chút như BBC (của Anh), Bloomberg, USA Today,... Bên cánh phải, có Wall Street Journal và Forbes không quá cực đoan, rồi Fox, qua tới Breibart, Drudge Report, National Review, Weekly Standard là thiên hữu nặng.

Bản xếp hạng trên chưa đầy đủ, còn thiếu một vài cơ quan ngôn luận lớn như tạp chí TIME, hay trang mạng Yahoo!, đều thiên tả. Xếp hạng cũng có sai sót như đặt Real Clear Politics về phiá thiên hữu trong khi đây chỉ là trang mạng tổng hợp, đăng lại bài của đủ loại báo từ cực tả đến cực hữu.

Dù sao thì nói chung bảng phân loại cũng cho thấy trong khối truyền thông Mỹ, khuynh hướng cấp tiến thiên tả đông đảo và nặng ký hơn phe thiên hữu, bảo thủ.
Dưới đây là một xếp hạng khác:


Đến thời TT Trump thì tình hình biến thái. Ranh giới cấp tiến-bảo thủ vẫn còn, nhưng hiển nhiên bị áp đảo bởi một ranh giới mới, chống hay ủng hộ Trump. Hầu như toàn thể hệ thống TTDC, cả tả lẫn hữu, đã trở thành lực lượng xung kích tiên phong trong việc tìm cách lật đổ chính quyền Trump.
Đối với TT Trump, truyền thông cánh tả nhất loạt chống đến độ gần như mù quáng, trong khi bên cánh hữu, cũng có những báo của nhóm #NeverTrump, chống kịch liệt như Weekly Standard và National Review. Trong khi Breibart (trước đây do cố vấn của TT Trump, Steve Bannon điều hành), Drudge, New York Post thân thiện với Trump hơn. Dưới đây là bảng tóm lược quan điểm về Trump của các cơ quan truyền thông.

CHỐNG TRUMP
TRUNG LẬP
ỦNG HỘ TRUMP
Cuồng
Nặng
Nhẹ
Nhẹ
Nặng
Cuồng
MSNBC
Huffington
Salon
Vox
Move On
Slate
NYT
WaPo
CNN
ABC
CBS
NBC
TIME
Newsweek
Week Stand *
Nat Review *
AP
USA Today
Bloomberg
Politico
Reuters
Real Clear
C-SPAN
Wall Street
Forbes
Fox News
Wash Times
NY Post
Drudge
Daily Caller
Breibart
Red State
Alan West
InfoWars

(*): Weekly Standard và National Review là hai tạp chí bảo thủ thuộc khối #NeverTrump

Biểu đồ dưới đây cho thấy thái độ bất thân thiện của TTDC đối với TT Trump, theo nghiên cứu của đại học Harvard: tin tức và bình luận của TTDC có khuynh hướng bất lợi cho TT Trump tới khoảng 80%-90%! Đứng đầu chống Trump là CNN và NBC với 93% bất lợi. Ngay cả trong Wall Street Journal và Fox là những cơ quan tương đối bảo thủ, đa số những tin và bình luận cũng bất lợi cho TT Trump.


Nếu đi vào chi tiết từng vấn đề thời sự thì ta thấy rõ hơn nữa tính phe phái của truyền thông Mỹ:


Hầu như tất cả các tin liên quan TT Trump đều bị các đài TV chính bóp méo, loan ra hoàn toàn bất lợi, trong khoảng hơn 90%.

Khuynh hướng cấp tiến của TTDC lộ liễu đến độ ai cũng biết và ít người còn tin tưởng. Theo thăm dò mới nhất, 72% dân Mỹ cho rằng truyền thông cố tình đăng tin phịa hay đăng tin lập lờ để lừa thiên hạ, ngõ hầu kéo họ về phiá mình, chứ không phải lo thông tin một cách trung thực nữa. 80% cử tri CH cho rằng TTDC đã không công bằng với TT Trump.

Nói chung, đại đa số dân Mỹ không tin truyền thông. Như biểu đồ dưới đây do đại học Quinnipiac nghiên cứu, Fox là đài được tin tưởng nhiều nhất với 29%, sau đó là CNN với 22%. Các đài TV chính chỉ được lác đác 10% hay ít hơn. Không có đài nào được sự tin tưởng của một phần ba dân Mỹ.


Tương đối, Fox được tín nhiệm và được coi/nghe nhiều hơn cả. Trong 20 chương trình bình luận chính trị hàng đầu của các đài TV lớn, Fox chiếm hết 15 (kể cả 4 trong 5 chương trình được coi nhiều nhất) với MSNBC được 5 chương trình còn lại. Chương trình số một của CNN chỉ được xếp hạng 24.

Nói chung, số người coi Fox bằng tổng số người coi 4 đài chính cộng lại: FOX = ABC + CBS + NBC + MSNBC.

Hiện nay, có hai đài TV cáp lớn đang đánh nhau kịch liệt là CNN và Fox. Nhìn vào thống kê chính thức mới nhất của Drudge, Fox rõ ràng đã đè bẹp CNN qua số người xem trong tuần lễ đầu tháng 7 vừa qua, khoảng 13 triệu so với 3 triệu của CNN, hơn gấp 4 lần.

Dù sao, chỉ một mình Fox thì cũng khó đánh lại toàn thể hệ thống TTDC.

Những người không có cảm tình với Trump biện giải: đó không phải vì TTDC có thành kiến chống Trump, chẳng qua vì Trump làm toàn những chuyện sai lầm. Vậy sao? Kinh tế tăng mạnh, thất nghiệp xuống thấp nhất, hàng triệu người có việc làm, số người lãnh trợ cấp thấp nhất, khủng bố khó vào Mỹ hơn bao giờ hết, bắt tay Nga để cản tân đế quốc Tập lộng hành trên Biển Đông –chiếm luôn VN không chừng-, ... Toàn là những việc làm sai lầm hết sao?

Một chỉ dấu cụ thể nữa; phần lớn những tin chống TT Trump đều có tính bôi bác cá nhân con người của ông này, kiểu như chuyên nói láo, thiếu tư cách, bốc đồng, nói nhảm, bất nhất,... Chỉ vì trên phương diện chính sách, TT Trump thành công nhiều hơn thất bại, khó chỉ trích hơn.

Một điều đáng chú ý nữa là trong hệ thống truyền thông địa phương, các báo chính của các thành phố lớn như Los Angeles, San Francisco, Chicago, Miami, Boston, Atlanta,... phần lớn cũng thiên tả, chống TT Trump tàn bạo, nhất là tại Cali.

Câu hỏi là tại sao những cơ quan truyền thông trên lại thiên tả, chống TT Trump và khối bảo thủ CH. Vấn đề này đã được bàn khá kỹ trong bài bình luận ‘TỰ DO NGÔN LUẬN VÀ ĐỒNG TIỀN’ tháng Giêng trên Diễn Đàn này. Xin nhắc sơ qua.

Lý do đầu tiên là hầu hết khối truyền thông đã sai bét trước bầu cử. Trên khắp thế giới, có hơn 500 tờ báo ủng hộ bà Hillary và cổ võ cho ông Trump chỉ có đúng 28 tờ, toàn là những báo địa phương vô danh. New York Times tiên đoán bà Hillary có 98% hy vọng đắc cử, ông Trump 2%. Sự sai lầm nghiêm trọng đó khiến TTDC cảm thấy mất hết uy tín và mất mặt, do đó, bằng mọi cách cố chứng minh họ đã nhận định đúng trong khi dân Mỹ đã bầu lầm người. Và cách chứng minh của họ là chứng minh tất cả những việc TT Trump làm từ ngày vừa lọt lòng mẹ đều là sai trật hết ráo.

Ngoài ra, cũng vẫn là vấn đề tiền. Khách hàng các cơ quan truyền thông lớn phục vụ trong các thành phố lớn, hầu hết là dân trí thức, giáo sư, sinh viên, hay dân làm việc văn phòng cao cấp, hầu hết đều có khuynh hướng cấp tiến. Muốn bán được báo hay muốn có người coi TV, bắt buộc phải đáp ứng nhu cầu của khối khách hàng đó mới có tiền của người mua báo và nhất là tiền quảng cáo.

Phần lớn cử tri của TT Trump là dân lao động hay trung lưu, làm việc cật lực không có thời giờ ngồi đọc báo hay nghe bình luận trên TV, phần khác là dân các tỉnh nhỏ hay ‘vùng quê’, Mỹ gọi là ‘rural’, cả đời chưa đọc New York Times hay Washington Post một lần hay coi CNN hay Fox.

Hiện tượng truyền thông chống Trump không phải chỉ có ở Mỹ, mà cũng đã lan qua Âu Châu, với hai xứ chống đối mạnh nhất là Đức và Pháp. Cũng không phải là chuyện lạ khi hai nước được coi là thiên tả nhất Âu Châu, không kể Nga, chính là Đức số 1 và Pháp số 2. Tờ báo Đức Der Spiegel đã nổi tiếng khắp thế giới nhờ những bức hình bià nhục mạ TT Trump nặng nhất. Báo Pháp thì khỏi nói, từ báo của đảng CS Pháp L’Humanité tới báo cánh hữu Le Figaro, qua đến báo thiên tả lớn nhất Le Monde, đều nhất loạt đánh Trump mệt nghỉ.

Truyền thông bên ông hàng xóm cấp tiến Canada đánh Trump không thua gì mấy đồng nghiệp Mỹ, đưa đến tình trạng dân tỵ nạn Việt bên Canada nhìn TT Trump với con mắt hắc ám nhất.

Thế giới ngày nay là thế giới của thông tin. Thiên hạ ai cũng muốn biết chuyện gì đang xẩy ra chung quanh họ. Và họ có cả triệu cách để biết. Những biện pháp ngăn cản như xây ‘tường lửa’ –fire wall- chống các trang mạng, hay ban hành những luật về ‘an toàn mạng’ chỉ là những việc làm ngu xuẩn vì mang tai tiếng mà lại hoàn toàn vô hiệu khi có cả ngàn cách leo qua tường lửa.

Cái may cho dân Mỹ là không gặp những rắc rối ngớ ngẩn đó, nhưng cái không may là đụng phải cái đám truyền thông dòng chính đã mất hết lương tri, không còn biết trách nhiệm của người làm thông tin là gì nữa mà chỉ lo phục vụ quyền lợi phe đảng, hay bị chi phối bởi đồng tiền, bắt buộc chúng ta phải đề cao cảnh giác, phân biệt tin thật với tin phịa, báo thật với báo giả, một việc nói dễ làm khó.


Vũ Linh
Diễn Đàn Trái Chiều
 
website statistics
Top ↑ Copyright © 2011. Việt Mỹ News - All Rights Reserved
Back To Top ↑