VANEWS
Tin Mới Cập Nhật

Trung Quốc – Nga phối hợp tập trận trên Biển Đông

Đăng bởi Thùy Trâm vào Thứ Tư, ngày 24 tháng 8 năm 2016 | 24.8.16

Tàu chiến Nga và Trung Quốc tập trận chung trên Biển Hoa Đông ngày 24.5.2014 – In this May 24, 2014 photo, China's Harbin (112) guided missile destroyer takes part in a week-long China-Russia "Joint Sea-2014" navy exercise at the East China Sea off Shanghai, China.

Nga và Trung Quốc vừa thông báo sẽ tổ chức tập trận chung trên Biển Đông từ ngày 12.9. Cuộc tập trung chung kéo dài 8 ngày, trong đó có các bài tập đổ bộ lên đảo.

Trung Quốc sẽ tổ chức cuộc tập trận kéo dài hơn một tuần tại Biển Đông vào tháng 9.2016 với sự tham gia của hạm đội Thái Bình Dương (Nga), theo quan chức của cả hai nước cho biết.

Ông Vladimir Matveyev, người phát ngôn hạm đội Thái Bình Dương, thông báo đợt tập trận chung của Nga và Trung Quốc trên Biển Đông sẽ bắt đầu vào ngày 12.9 và kéo dài 8 ngày. Cuộc tập trận sẽ tập trung vào các tình huống bảo vệ các tàu thuyền thương mại đi lại trong khu vực, theo ông Matveyev. Theo hãng tin TASS (Nga) ngày 22.8, trong cuộc tập trận này, hải quân hai nước Nga và Trung Quốc cũng sẽ diễn tập các tình huống đổ bộ lên đảo.

Cuộc tập trận chung Trung – Nga diễn ra trong lúc Bắc Kinh ngày càng đẩy mạnh các tuyên bố chủ quyền trong khu vực Biển Đông lẫn biển Hoa Đông. Tháng 7.2016, báo chí Trung Quốc đã phản ứng dữ dội trước phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực quốc tế.

Trước đây, Nga và Trung Quốc đã nhiều lần tập trận chung trên biển nhưng đây là lần đầu tiên hai nước tổ chức tập trận tại Biển Đông từ khi Tòa Trọng tài công bố phán quyết ngày 12.7 phủ nhận “đường 9 đoạn” và các quyền lịch sử của Trung Quốc trên Biển Đông.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân nhấn mạnh cuộc tập trận chung trên Biển Đông của Nga và Trung Quốc không nhằm mục đích đối phó với bên thứ ba cụ thể nào. Tuy nhiên, ông Dương cũng nói thêm cuộc tập trận sẽ tăng cường khả năng phối hợp tác chiến của hai nước để đối phó với các mối đe dọa quốc phòng.

Ngày 22.8, một đơn vị cảnh sát biển Trung Quốc cũng đã ngang nhiên tiến hành tập trận bắn đạn thật tại khu vực vịnh Bắc Bộ trong bối cảnh biển Đông đang căng thằng.

China, Russia to hold South China Sea ‘drills’ next month

In this May 24, 2014 photo, China's Harbin (112) guided missile destroyer takes part in a week-long China-Russia "Joint Sea-2014" navy exercise at the East China Sea off Shanghai, China. Several Asian nations are arming up, their wary eyes fixed squarely on one country: a resurgent China that’s boldly asserting its territorial claims all along the East Asian coast. The scramble to spend more defense dollars comes amid spats with China over contested reefs and waters. Other Asian countries such as India and South Korea are quickly modernizing their forces, although their disputes with China have stayed largely at the diplomatic level. (AP Photo) CHINA OUT

Amid rising tensions with the Obama administration and its neighbors across East Asia, China will hold a week of naval drills with Russia in the South China Sea next month, the two countries said Monday.

Vladimir Matveyev, spokesman for the Russian navy’s Pacific fleet, said the previously announced joint drills will be held over eight days starting Sept. 12 and will focus on protecting merchant ships in the heavily-trafficked waterway. The two navies will also engage in mock island landings, according to a report Monday in the TASS news agency.

The exercises come as Beijing had become increasingly assertive in its broad claims to sovereignty to the waters off its coastline, parts of which are also claimed by Japan, Vietnam, the Philippines, Indonesia and other countries in the region. Chinese state media reacted angrily last month when an international arbitration board in The Hague sided with Manila in a bilateral dispute over key strategic island outposts in the sea.

Russia and China have conducted joint naval drills before, but this would be the first in the region since the unfavorable decision was handed down July 12.

Chinese Foreign Ministry spokesman Yang Yujun insisted last month when plans for the South China Sea exercises were first announced that they were not targeting any third party, but added the drills would “enhance the capacities of the two navies to jointly respond to maritime security threats.”

The Obama administration has challenged China’s expansive claims in the South China Sea, and the U.S. Navy has sent ships through disputed waterways to underscore the right to freedom of navigation in recent months.

By David R. Sands- The Washington Times - Monday, August 22, 2016 Monday, August 22, 2016

David R. Sands - The Washington Times
Huỳnh Hy
Một Thế Giới
Nguồn: China, Russia to hold South China Sea ‘drills’ next month - The Washington Times

Mời xem thêm: Nga – Trung chính thức ấn định ngày tập trận ở Biển Đông (DĐDN). – Quân đội Nga – Trung xác nhận tập trận ở biển Đông (VOA). – Biển Đông: Mỹ sẽ buộc Trung Quốc “trả giá” cho hành động liều lĩnh (VietTimes).

Không khuyến khích người dân đánh cá và ăn cá vùng biển ô nhiễm

Không khuyến khích người dân đánh cá và ăn cá vùng biển ô nhiễm  - Tàu đánh cá neo gần một bãi biển ở Qui Nhơn hôm 4/8/2016. Ảnh AFP



Một ngày sau khi Bộ tài nguyên và môi trường công bố kết quả đánh giá thực trạng môi trường biển miền Trung, hôm 22 tháng 8, cho biết biển đã an toàn cho tắm biển, thể thao dưới nước và nuôi trồng thủy sản, giới chức Y tế Việt Nam và các nhà khoa học tiếp tục cảnh báo người dân nên chờ thêm kết luận điều tra về sự an toàn của cá và tránh đánh bắt cá gần bờ.

Chưa thể ăn cá?

Các thông số nước biển gần bờ khu vực biển miền trung bao gồm các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế đều không vượt quá chuẩn cho phép về môi trường biển của Việt Nam là kết luận được đưa ra trong hội nghị công bố báo cáo thực trạng biển miền Trung vào ngày 22 tháng 8. Tuy nhiên, theo giáo sư Mai Trọng Nhuận, đại diện nhóm tác giả nghiên cứu kết quả hiện trạng môi trường biển miền trung, kết quả này không có nghĩa là cá biển và thủy sản được nuôi trồng trong khu vực bị ảnh hưởng đã an toàn:

Việc an toàn với cá hay không phải là Bộ y tế trả lời. Bên phía bọn tôi thì nghiên cứu về môi trường và sinh thái thì trả lời thế này. Thứ nhất là chất lượng môi trường nước biển và trầm tích biển thì các thông số về chất lượng môi trường chưa có cái nào vượt chuẩn chất lượng môi trường Việt Nam. Hay đúng hơn, nó đạt chuẩn của Việt Nam về bãi tắm và thể thao dưới nước.

Thiên nhiên một số vùng có xoáy cục bộ mà chúng tôi gọi là bẫy thủy lực thì hàm lượng một số trong đó có phenol có cao hơn mấy vùng xung quanh dù vẫn dưới chuẩn, phải đáng lưu ý giám sát chặt chẽ để đánh giá chính xác và cảnh báo sớm cho người dân nếu có hiện tượng bất thường. Số liệu của chúng tôi công bố là cơ sở cho các bộ ngành liên quan nghiên cứu đánh giá tồn lưu của các chất đó trong chuỗi thức ăn và hải sản cũng như là tồn lưu của các hóa chất này trong quá trình nuôi trồng thủy sản.


  Cái nguy hiểm nhất là nó đi vào dây chuyền thực phẩm. Nó có khả năng tích lũy và phóng đại sinh học. Cái nguy là nguy chỗ đó.

- Giáo sư Lê Huy Bá
Hiện nay chúng tôi không nghiên cứu mức độ độc hại trong hải sản mà cái đó Bộ Y tế cung cấp. Hai là nước ấy khi nuôi trồng thủy sản thì từ các độc tố ấy dưới chuẩn của Việt Nam cho phép mà nó tích lũy thế nào trong nuôi trồng thủy sản thì Bộ Nông nghiệp phải trả lời.

Ngay tại hội nghị, chính Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cũng đã thừa nhận kết quả của báo cáo mới chưa trả lời được hoàn toàn câu hỏi cá đã ăn được chưa. Ông nói thêm là một số vũng xoáy ở bắc đèo Ngang, cửa biển Nhật lệ thuộc tỉnh Quảng Bình, mũi biển từ Cửa Tùng ra đảo Cồn Cỏ thuộc tỉnh Quảng Trị và Chân Mây thuộc Thừa Thiên Huế không thuộc vùng an toàn tuyệt đối theo nghiên cứu.

Vào ngày 23 tháng 8, ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục an toàn Vệ sinh thực phẩm, Bộ Y tế cho biết Bộ vẫn cần phải có thêm bằng chứng để có thể nói rằng hải sản ở vùng biển thuộc 4 tỉnh miền trung là an toàn. Số liệu giám sát của Bộ Y tế được lấy từ ngày 28 tháng 4 đến 8/8, được công bố tại hội nghị cho thấy một số chất ô nhiễm trong hải sản đã giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên Ông Phong nói rằng vào lúc này chưa thể khẳng định là cá đã an toàn để ăn hay chưa.

Mối nguy về sự tích lũy độc tố trong các thực vật dưới biển và cá đã được các nhà khoa học cảnh báo ngay từ khi thảm họa ô nhiễm biển 4 tỉnh miền trung do chất thải công nghiệp từ nhà máy thép Formosa Hà Tĩnh xả ra biển gây ra vào hồi đầu tháng 4 vừa qua được phát hiện. Giáo sư Lê Huy Bá, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý Môi trường thuộc trường đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí minh nói với đài Á châu tự do:

Cái nguy hiểm nhất là nó đi vào dây chuyền thực phẩm. Nó có khả năng tích lũy và phóng đại sinh học. Cái nguy là nguy chỗ đó. Khi thực vật trôi nổi (phytoplankton) nhiễm arsen, hay crom thì trong những con sinh vật phù du (plankton) sẽ ăn những thực vật phù du đó và nó sẽ tích lũy hơn rất nhiều và cao hơn so với thực vật trôi nổi. Con cá ăn thực vật trôi nổi đó thì tích lũy cao hơn nhiều lần. Cho đến khi con chim và con người ăn phải cái đó thì tích tích lũy cao nhiều lần nữa. Vừa tích lũy sinh học, vừa phóng đại sinh học thì hậu quả cuối cùng là con người là sinh vật tiêu thụ cao là dễ bị ung thư mà có thể nói trắng là con người bị ung thư. Đó cũng là một nguyên nhân dẫn đến ung thư sau này.

Ngoài ra, giáo sư Mai Trọng Nhuận cũng cho biết cho đến lúc này các nhà khoa học cũng chưa nắm rõ được sự tích lũy độc tố của các con cá lớn tìm thấy gần bờ là bao nhiêu.

Không nên đánh bắt cá gần bờ

Ghe thuyền phủ bạt, nằm bờ không ra khơi do biển bị nhiễm độc tại thôn Đông Yên, xã Kỳ Lợi, Kỳ Anh, Hà Tĩnh ngày 21.8.2016. RFA photo.
Tại hội nghị, các nhà khoa học tham gia nghiên cứu cho biết hệ sinh thái biển miền trung đang phục hồi và các con cá nhỏ đã bắt đầu trở lại. Tuy nhiên giáo sư Mai Trọng Nhuận khuyến cáo người dân nên tránh đánh bắt cá gần bờ.

Trong phạm vi gần bờ thì các hệ sinh thái san hô đang hồi phục, các con cá đang dần trở về. Khuyến cáo dưới góc độ bảo tồn sinh học thì không nên đánh bắt cá nhỏ vì nếu đánh bắt cá nhỏ thì sẽ không làm hệ sinh thái hồi phục và cá lớn không về thì cơ hội để đánh bắt cá lớn sau này sẽ nhỏ. Thứ hai vào thời điểm này, đối với cá lớn trong vùng bị ảnh hưởng là khoảng 15 km trở về bờ thì chưa nói rõ nó tích lũy đến đâu. Chúng tôi khuyến cáo là trong tình huống như vậy thì chưa nên đánh bắt cá trong phạm vi 15 km trở lại mà đánh bắt ở vùng xa hơn vừa có đa dạng sinh học vừa để cho hệ sinh thái biển hồi phục và đồng thời phải chờ kết quả của Bộ Y Tế nữa. Thời điểm nào thì sẽ do Bộ Y tế quyết định.

  Dưới góc độ bảo tồn sinh học thì không nên đánh bắt cá nhỏ vì nếu đánh bắt cá nhỏ thì sẽ không làm hệ sinh thái hồi phục và cá lớn không về thì cơ hội để đánh bắt cá lớn sau này sẽ nhỏ.

- Giáo sư Mai Trọng Nhuận
Giáo sư Nguyễn Tác An, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang, cho rằng, mặc dù hệ sinh thái san hô được báo cáo là đang phục hồi, nhưng trên thực tế, để san hô phục hồi lại hoàn toàn như xưa sẽ phải mất rất nhiều thời gian:

Nguyên tắc thì nó tự tái tạo được. Nhưng rạn san hô lớn, một năm chỉ có 1 mm. rạn san hô hình thành phải tính hàng trăm năm. Dó đó mới có vài tháng mà san hô phục hồi là không có…. Về nguyên tắc thì tự nhiên nó tự phục hồi được… nhưng rạn san hô phải mất hàng trăm năm, hàng triệu năm. Nếu san hô bị hủy hoại do độc tố mà tái tạo lại mà đời người thấy được là khó. Rạn san hô cũng như rừng trên đất liền. Nó là nơi cư trú, nơi vỗ béo cho các sinh vật nhỏ. 50% nguồn lợi cá biển trên thế giới phụ thuộc vào rạn san hô. Có thể coi rạn san hô là giá đỡ, là chỗ dựa nền tảng cho nguồn lợi cá. Nếu mình làm hư hại nó thì mình trực tiếp hủy hoại nguồn lợi cá của mình.

Giáo sư Mai Trọng Nhuận cho biết nhóm các nhà khoa học nghiên cứu về môi trường cùng Bộ Nông Nghiệp và PHát triển Nông thôn, kết hợp với Bộ Y tế sắp tới sẽ thực hiện giai đoạn hai của nghiên cứu dự tính kéo dài 6 tháng để theo dõi thực trạng biển và trả lời những câu hỏi còn chưa được trả lời là lúc nào ăn cá đánh bắt gần bờ thì an toàn và lúc nào thì có thể đánh bắt thủy sản gần bờ trở lại.

Việt Hà
Theo RFA
Nhấp vào nút play (►) dưới đây để nghe

Tải xuống

Biển đã sạch. Thật không?

Du khách tại Ghềnh Đá Dĩa, một địa điểm du lịch phổ biến tại Tuy An, tỉnh Phú Yên hôm 1/8/2016.



Ngày 22 tháng 8 năm 2016 Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, UBND tỉnh Quảng Trị đã tổ chức hội nghị công bố kết quả đánh giá hiện trạng môi trường biển từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên - Huế. Kết quả mà Bộ trưởng Trần Hồng Hà đưa ra ngay lập tức gặp phản ứng gần như tiêu cực của người dân lẫn mạng xã hội và báo chí cả nước.

Biển đã sạch, thật không?

Đó là câu hỏi của rất nhiều người trên mạng xã hội cũng như trong dân chúng tại các vùng biển gặp thảm họa cho thấy mức độ tin tưởng vào kết quả mà Bộ Tài nguyên Môi trường vừa công bố chưa cao so với sự chờ đợi của người dân.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên môi trường Trần Hồng Hà phát biểu trước hội nghị rằng diễn biến nước biển đang tốt dần lên, khả năng tự làm sạch đáng mừng của môi trường biển… và bộ trưởng Hà khẳng định, môi trường biển miền Trung có thể tự làm sạch.

Ý kiến trước kết quả này nhiều trí thức, nhà khoa học độc lập đều cho rằng quá sớm để đưa ra kết luận như thế, một trong những người có phản biện là TS Nguyễn Xuân Diện, từ Hà Nội ông cho biết:

“Trước hết đánh giá là Bộ Tài nguyên môi trường đã thực hiện đúng lời hứa là giữa tháng 8 sẽ công bố điều này. Hai nữa hôm nay sau khi đọc và theo dõi các tường thuật thì thấy rằng một số quan chức địa phương của biển miền Trung và một số anh em nhà báo đã hỏi những câu hỏi rất là thẳng thắn. Nói chung để cho người dân có thể tin được những gì mà Bộ TNMT nói thì nó là một quá trình, cứ vòng vo tam quốc rồi cứ lừa dân mãi thì đến bây giờ có công bố như thế thì dân cũng khó tin được.”

  Nói chung để cho người dân có thể tin được những gì mà Bộ TNMT nói thì nó là một quá trình, cứ vòng vo tam quốc rồi cứ lừa dân mãi thì đến bây giờ có công bố như thế thì dân cũng khó tin được.”

- TS Nguyễn Xuân Diện
Người ta còn nhớ vài tuần sau khi thảm họa diễn ra chính phủ Việt Nam đã nhận được rất nhiều đề nghị giúp đỡ kỹ thuật cũng như phương tiện để khắc phục từ Liên Hiệp Quốc, Hoa Kỳ, Đức cũng như Nhật Bản tuy nhiên hầu như tất cả các đề nghị ấy đều bị từ chối mà không đưa ra lý do nào cả. Trong khi kỹ thuật phân tích của Việt Nam rất yếu và thiếu, từ chối những để nghị này là tiền đề làm cho người dân nghi ngờ thiện chí của chính phủ và nhất là Bộ Tài nguyên Môi trường, nơi trực tiếp chịu trách nhiệm trước và sau khi thảm họa xảy ra.

Theo PGS-TS Trịnh Văn Tuyên, Viện trưởng Viện công nghệ Môi trường thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam thì theo thời gian biển có thể tự làm sạch, tuy nhiên vì kim loại nặng không thể tự phân hủy nên khi chưa làm sạch kim loại nặng thì nguy cơ nhiễm độc vẫn còn.

Người ta còn nhớ ngày 26 tháng 4 sở Tài nguyên Môi trường của tỉnh Thừa Thiên Thiên Huế cho biết kết quả phân tích mẫu nước lấy tại khu vực đầm Lăng Cô và cửa biển Lăng Cô, thị trấn Lăng Cô, Phú Lộc hàm lượng kim loại nặng crôm (Cr) vượt giới hạn cho phép của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia nhiều lần.

Kim loại nặng lắng sâu dưới lớp trầm tích và muốn làm sạch nó phải tốn kém thời gian lẫn tiền bạc. Với 209 cây số bờ biển bị nhiễm độc cần phải hút hàng ngàn tấn trầm tích. Theo tính toán của các chuyên gia, nếu dùng phương án này thì sẽ phải huy động các tàu hút để thực hiện. Sau đó sẽ phải tạo ra các hố rất to và sâu để chôn trầm tích, đồng thời sẽ tiến hành các công đoạn xử lý, chôn lấp an toàn. Có làm như thế thì mới trả lại sự trong sạch cho biển.

Chính phủ chưa có bất cứ một động thái nào để nghiên cứu sâu về kim loại nặng, mà đây mới là nguy cơ tiểm ẩn cho sinh thái biển Việt Nam. Kim loại nặng không thể tự chúng phân hủy và cho tới khi nào vấn đề này chưa giải quyết thì chưa thể nói biển đã sạch như Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định.

Thêm vào đó, hiện nay cá vẫn chết mặc dù mức độ ít hơn. Có hai cách giải thích tại sao tới nay vẫn còn tình trạng cá chết, thứ nhất môi trường biển bị nhiễm độc quá nặng sau gần 5 tháng cá vẫn tiếp tục bị tác động của các độc chất, thải ra từ Formosa trước đây. Thứ hai hiện nay cá tiếp tục chết do nhà máy Formosa vẫn được phép hoạt động và xả thải tuy ít hơn trước nhiều lần nhưng tác hại môi sinh vẫn tiếp tục tiêu diệt cá với mức độ nhẹ hơn.

Cuộc chiến còn dài

Là chứng nhân của các vụ cá vẫn chết hiện nay, ông Đặng Việt Hoa một ngư dân sống tại Đông Yên cho biết:

“Theo tôi thì cái đó chưa có xác quyết nào cả. Bộ Môi trường nói vậy nhưng hiện bây giờ một số cá vẫn tiếp tục chết. Đặc biệt là vào ngày 17 thấy cá ở biển gần sát với Formosa đấy, chỗ tôi ở đấy có một số cá đang bơi bị sần sùi lở loét, rồi sáng ngày 18 thì tôm và các loại khác chết tấp vào bờ rất nhiều thành ra Bộ Môi trường thông báo thì đó là việc của họ còn theo người dân chúng tôi không thể xác quyết được.

Cái đặc biệt nữa là nghề nghiệp bây giờ trong bà con làm nghề chài lưới ngay vùng biển ấy bây giờ không có gì bảo đảm, chỉ có cá nổi thôi còn cá ở tầng đáy ở tất cả các khu vực ấy thì không có nữa. Chúng tôi là những ngư dân sống ngay đó và chuyên sống với biển thì nhận định rằng chưa thể khẳng định môi trường trrong sạch để hành nghề được. Hôm qua chính một cán bộ tỉnh họ chuyên ngành về vụ này thì họ cũng nói đây là một cuộc chiến còn rất lâu dài.”


Cá ở tầng đáy mà ông Đặng Việt Hoa nhắc tới không còn nữa vì lý do kim loại nặng đã tiêu diệt chúng.

  Chúng tôi rất quan tâm về thông báo này nhưng chúng tôi sẽ lấy toàn bộ văn bản để nghiên cứu rồi sau đó Hội nghề cá mới chính thức có ý kiến trong một vài ngày tới.

- Ông Nguyễn Tử Cương
TS Nguyễn Xuân Diện cũng quan tâm về vấn đề này trên các thông tin mà báo chí có được trong cuộc họp báo, ông cho biết:

“Hôm nay thì có một câu chốt cuối cùng mà báo Dân Trí và Lao Động có đưa ra đó là chưa biết cá biển đánh lên thì đã ăn được chưa, đấy là câu chốt. Tức là hiện nay cá biển vẫn chưa có thể ăn được, và chưa ăn được thì ngư dân chưa ra khơi vì ra khơi đánh cá mà cá không ăn được thì đánh cá làm gì? Vì vậy nói tóm lại phải khởi tố Formosa."

Ông Nguyễn Tử Cương, Trưởng ban phát triển thủy sản thuộc hội Nghề cá Việt Nam nhận định sau khi nghe tin này:

“Cho đến thời điểm ngày hôm nay thì những người làm nghề cá và những người làm nghề phục vụ cho những người đánh cá cũng chưa phục hồi được tình trạng sản xuất. Chúng tôi rất quan tâm về thông báo này nhưng chúng tôi sẽ lấy toàn bộ văn bản để nghiên cứu rồi sau đó Hội nghề cá mới chính thức có ý kiến trong một vài ngày tới.”

Trong hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định: Miền Trung sẽ có cả thép, cả cá, và cả môi trường biển xanh, sạch, đẹp, an toàn. Để chứng minh lời nói của mình, sau buổi họp báo Bộ trưởng đã cùng với lãnh đạo tỉnh Quảng Trị xuống tắm ở bãi biển Cửa Việt thuộc huyện Gio Linh, Quảng Trị.

Nhận định về động thái này TS Nguyễn Xuân Diện nhận xét:

“Cái chuyện nhảy xuống tắm biển hôm nay cũng chỉ là một trò diễn thôi vì trước đó các ông ấy cũng tắm mà có ai tin đâu. Lần trước các ông cũng tắm và biển vẫn độc đấy chứ?”

Bên cạnh khủng hoảng môi trường là khủng hoảng truyền thông của chính phủ do đưa ra những nhận định thiếu nhất quán và khoa học đã làm cho người dân không còn tin tưởng vào các phát ngôn của nhà nước. Trước đây mặc dù báo chí đã dẫn ra các thông số về phenol có trong cá tại miền Trung nhưng các nhà khoa học của chính phủ lại xác định phenol không gây nguy hại cho sức khỏe nếu liều lượng thấp.

Trong vụ Formosa cũng vậy, không truyền đi thông tin đầy đủ và minh bạch về nhà máy này cũng làm cho người dân mất phương hướng dẫn đến mất tin tưởng vào chính sách đối với Formosa và từ đó mọi chứng minh, kết quả hay lời hứa nào của chính phủ cũng đều bị trí thức và dân chúng lẫn báo chí đặt câu hỏi.

Hôm nay, câu hỏi “biển miền Trung đã thật sự sạch hay chưa?” vẫn quanh quẩn trong mọi câu chuyện thường ngày khi nhắc lại chữ Formosa hay “thảm họa” do nó gây ra.

Mặc Lâm
Theo RFA
Nhấp vào nút play (►) dưới đây để nghe

Tải xuống

Vì sao người dân có tâm trạng “hả hê” trong vụ đảng viên giết nhau ở Yên Bái?

Vì sao người dân có tâm trạng “hả hê” trong vụ đảng viên giết nhau ở Yên Bái? - Ba lãnh đạo Yên Bái trong vụ thanh toán nhau bằng súng: Đỗ Cường Minh, Phạm Duy Cường và Ngô Ngọc Tuấn. Nguồn: vanews file

Theo tôi, tâm trạng hả hê của người dân là có thật. Đó là tâm lý “thù nhà được báo” được thể hiện ra bề mặt. “Thù nhà được báo”, cách nói khác của “công lý được thiết lập”, là văn hóa “nền tảng” không chỉ của đông phương mà còn cả nhân loại. Ở xã hội văn minh, “công lý” là cột trụ của các định chế pháp lý quốc gia và quốc tế.

Thử đọc một truyện kiếm hiệp TQ, thứ này lan truyền sâu rộng trong quần chúng VN, hầu hết các cốt truyện đều xoay quanh vấn đề “báo thù”. Báo thù cho cha, cho sư phụ v.v… Tây phương thì có “vendetta”, tức cũng “báo thù”. Trong kinh thánh Do Thái cũng đã đề cập tới vấn đề “mắt trả mắt, răng trả răng”, tức cũng “báo thù”. Khi luật pháp quốc gia chưa thành hình, “báo thù” là phương cách của cá nhân để thiết lập lại “công lý”.

Xã hội văn minh hơn, việc “báo thù – vendetta” ít thấy xảy ra trong xã hội. Nhưng nó vẫn xảy ra âm ỉ trong các xã hội “đen” mafia. Còn các đảng chính trị, họ có luật riêng của họ. Họ xử nhau theo kiểu “thanh toán, thủ tiêu”… Cốt lõi của mọi vấn đề vẫn là “thiết lập lại công lý”.
Ở xã hội VN, có bao giờ công lý được thực thi hay chưa ?

Theo tôi là chưa. Nếu có thì cũng hai tốc độ khác nhau.

Thử xét trường hợp mới đây ở phố cổ Hội An, (di sản văn hóa quốc gia và thế giới), người dân nào dẫn đoàn xe hai chục chiếc vào đây thì phải “tả tơi như cái mền”, vì bị pháp luật trừng trị. Trong khi ông thủ tướng đi vào thì không hề gì cả.

Thí dụ khác, cướp 2 ổ bánh mì thủ phạm gỡ lịch mõi tay. Trong khi cán bộ đảng viên thụt két, rút ruột xí nghiệp quốc gia, làm phá sản, gây ra hàng tỉ đô la tiền nợ. Nếu “đúng qui trình” thì hòa cả làng, người dân nai lưng trả nợ. Ta có thể kể ra hàng ngàn thí dụ về pháp lý hai tốc độ như vậy.

Trong khi các chính sách về đất đai của đảng hiện nay, hay các chính sách đánh tư sản, vụ “Nhân văn giai phẩm”… ngày trước, vô hình chung đảng viên nào cũng có một “món nợ” khó phai đối với nạn nhân (chiếm đại đa số trong xã hội). Món nợ này nặng như “nợ máu”, hay nhẹ hơn, là tùy ở đối tượng.

Vụ đảng viên giết nhau ở Yên Bái, cốt lõi vấn đề vẫn là “thiết lập lại công lý”. Công lý ở đây là theo cách nhìn của người trong cuộc. Hai anh kia “đã làm cái gì” nên mới bị anh nọ bắn.

Nhưng cái nhìn của người dân, nạn nhân của sộng sản, ba đảng viên bắn nhau chết, trong chừng mực “công lý được thiết lập”.

Đảng CSVN vay nợ máu quá nhiều. Dân VN từ bi làm gốc, không chủ trương “vendetta” như các nước phương tây. Nhưng có dịp là họ cũng bày tỏ sự hả hê, khi mà họ cảm thấy “công lý được thiết lập”.

Vấn đề “hòa giải quốc gia” lý ra là chính sách trọng tâm của mọi chính sách, để mọi uất ức trong lòng người dân được giải tỏa. Đảng CSVN vẫn dùng sức mạnh để đàn áp. Nợ lại chồng lên nợ. Mà nợ thì phải trả thôi.

Vấn đề là khi nào và trả nợ bằng cách nào?

FB Trương Nhân Tuấn

Campuchia ‘làm đường, đưa dân’ lên biên giới giáp VN

Người Campuchia trên đường đi đến Cửa khẩu Quốc tế Mộc Bài. (Ảnh tư liệu)

Thủ tướng Campuchia Hun Sen mới thông báo kế hoạch xây đường dọc biên giới với Việt Nam, và yêu cầu chính quyền địa phương đưa dân tới đó sống, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng trên vùng biên.

Khmer Times dẫn lời ông Hun Sen nói trước khoảng 700 người tại một sự kiện ở thủ đô Phnom Penh hôm 22/8 rằng nhà nước đã thông qua đề xuất xây đường ở tỉnh Takeo, sau khi bị chỉ trích về tình trạng cơ sở hạ tầng yếu kém ở vùng biên gần Việt Nam.

Thủ tướng Campuchia được trích lời nói rằng “cách tốt nhất để bảo vệ biên giới là đưa người Campuchia tới sinh sống tại các vùng biên ở phía đông, tây và bắc đất nước”.

Kế hoạch trên được loan báo ít ngày sau khi Bộ Ngoại giao Campuchia gửi thư kêu gọi chính quyền Hà Nội chấm dứt điều bộ này nói là “sự xâm phạm lãnh thổ Campuchia của Việt Nam”, nhất là “việc đào ao, xây dựng tiền đồn” trên các vùng đất mà Phnom Penh nói là của mình.



Ông Var Kim Hong, quan chức phụ trách ủy ban xử lý tranh chấp biên giới, nói rằng Campuchia quyết định công bố bức thư sau khi các cuộc thảo luận kín với phía Việt Nam “rơi vào ngõ cụt”, đồng thời bày bỏ hy vọng rằng Hà Nội sẽ nỗ lực giải quyết vấn đề này.

Việt Nam chưa lên tiếng là có nhận được bức thư của Bộ Ngoại giao Campuchia hay không, cũng như phản ứng của Hà Nội.

Theo ban tiếng Khmer của Đài VOA, quan chức hai nước sẽ gặp nhau vào ngày 29/8 để thảo luận về các vấn đề biên giới.

Tranh chấp lãnh thổ là một vấn đề đã và đang gây nhiều sóng gió trong mối quan hệ giữa Hà Nội và Phnom Penh.

Thủ tướng Hun Sen của Campuchia mới đây đã lên tiếng nói rằng Việt Nam không phải là “ông chủ” của mình, sau khi một cư dân mạng người Việt viết trên Facebook của ông rằng nhà lãnh đạo này đã “phản bội” Hà Nội.

VOA

Họ đã làm được gì cho đất nước?

Phát biểu tại cuộc họp báo đầu tiên sau khi được bầu làm chủ tịch Quốc hội khoá 14 vào ngày 23 tháng 7, bà Nguyễn Thị Kim Ngân, một mặt, ca tụng các thành tựu của đảng Cộng sản Việt Nam, mặt khác, phê phán các tổ chức xã hội dân sự và những người thường xuyên phản biện lại các chính sách của đảng và nhà nước. Bà nói:


“Bảo vệ hòa bình không phải hô hào cho thật to, kích động thế này thế khác là có được chủ quyền, không có đâu. Một số tổ chức, cá nhân lên tiếng hô hào thế này thế nọ nhưng những người đó, tổ chức đó làm gì cho đất nước? Chưa làm gì cả, chỉ có nói, kích động các phần tử để làm rối tình hình.”

Phát biểu của bà Nguyễn Thị Kim Ngân rất giống với các luận điệu thường nghe của các dư luận viên của đảng. Trên các mạng lưới truyền thông xã hội, đặc biệt facebook, để chống chế lại những sự phê phán đối với các chính sách sai lầm cũng như những việc làm sai trái của giới lãnh đạo Việt Nam, các dư luận viên cũng thường nói: Các người chỉ biết nói suông chứ đã thực sự làm được điều gì cho đất nước?

Sự giống nhau trong các lời phát biểu trên cho thấy hai điều: Một, đó là quan điểm chung của giới lãnh đạo Việt Nam hiện nay; và hai, quan điểm ấy chỉ là một sự nguỵ biện vừa sai lầm vừa hời hợt. Sai lầm một cách hời hợt.

Trong một chế độ dân chủ, khi người dân được quyền tự do phản biện và hành động, người ta có thể khuyên, giống như lời khuyên của Tổng thống Mỹ John F. Kennedy trước đây, “đừng hỏi đất nước đã làm gì cho bạn mà hãy tự hỏi bạn đã làm được gì cho đất nước”. Nhưng dưới một chế độ độc tài thì khác. Ở Việt Nam hiện nay, việc hình thành các tổ chức xã hội dân sự bị cấm đoán. Một số tổ chức xã hội dân sự được ra đời một cách tự phát thì bị ngăn chặn mọi hoạt động, ngay cả những hoạt động được thừa nhận trong hiến pháp: biểu tình, dù là biểu tình với một lý do hoàn toàn chính đáng là chống lại các việc gây hấn ngang ngược của Trung Quốc. Xuống đường biểu tình: bị bắt. Thậm chí chỉ lên tiếng phản biện lại chính phủ cũng bị trù dập. Trong hoàn cảnh như thế, hỏi những người yêu nước đã làm được gì cho đất nước cũng giống như việc trói chân trói tay một người rồi trách mắng là họ không làm được điều gì cả.

Trong lúc chính quyền Việt Nam tìm mọi cách để phủ nhận ý nghĩa của các tổ chức xã hội dân sự, hầu hết các nhà nghiên cứu về chính trị học trên thế giới đều cho xã hội dân sự là một trong những nền tảng chính của dân chủ. Với họ, xã hội dân sự còn quan trọng hơn cả thế chế. Có nhiều nước có thể chế dân chủ, nghĩa là có bầu cử tự do và có tam quyền phân lập nhưng vẫn không có dân chủ hoặc nếu có, tính chất dân chủ ấy cũng rất bấp bênh. Kinh nghiệm tại các quốc gia Trung Đông và Bắc Phi sau cuộc cách mạng mùa xuân Ả Rập vào năm 2011 là ví dụ. Sau khi chế độ độc tài bị lật đổ, dân chúng được tự do bầu cử, nhưng các chính phủ mới được dựng lên từ các cuộc bầu cử ấy không hẳn là dân chủ thật. Lý do? Có nhiều, nhưng lý do quan trọng nhất là ở đó chưa có các tổ chức xã hội dân sự, hoặc có, chỉ có một cách èo uột. Sự khác nhau trong tiến trình dân chủ hoá tại các quốc gia Đông Âu sau khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ cũng vậy: ở đâu xã hội dân sự mạnh, ở đó dân chủ được xây dựng vững chắc, ngược lại, ở đâu xã hội dân sự còn manh nha và rời rạc, ở đó, nguy cơ quay lại độc tài rất cao.

Được hiểu là một tập hợp tự nguyện của một số công dân nhắm đến việc phục vụ cho một lý tưởng chung, xã hội dân sự có tác dụng củng cố ba đặc điểm vốn được xem là nền tảng của mọi tiến trình dân chủ hoá: ý thức về quyền của mỗi cá nhân; ý thức về trách nhiệm của cá nhân đối với tập thể; và ý thức về sự hợp tác giữa các cá nhân với nhau vì một mục đích chung của cả tập thể. Không thể có dân chủ nếu không có ba loại ý thức ấy.

May, mặc dù bị chính phủ cấm đoán, các tổ chức xã hội dân sự đang dần dần hình thành tại Việt Nam. Họ đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình với những mục tiêu khác nhau tại Việt Nam, từ việc chống Trung Quốc đến việc bảo vệ cây xanh tại Hà Nội cũng như việc yêu cầu sự minh bạch trong vấn đề môi trường ở miền Trung. Tuy nhiên, việc làm đáng kể nhất của họ, cho đến nay, là lên tiếng phản biện lại các chính sách của nhà cầm quyền. Trên các mạng lưới truyền thông xã hội, nhiều người trong họ không ngừng phát hiện những sai trái trong phát biểu cũng như hành động của chính phủ.

Những sự phản biện của họ có hiệu quả hay không?

Tôi nghĩ là có.

Trước đây, mỗi lần nhắc đến hiện tượng ngư dân Việt Nam bị các tàu hải giám của Trung Quốc đâm chìm hay cướp bóc, truyền thông Việt Nam chỉ dám dùng chữ “tàu lạ”. Chữ “tàu lạ” ấy bị mỉa mai và phê phán gay gắt chủ yếu trên các mạng lưới truyền thông xã hội vốn được xem là thuộc “lề trái”. Sự mỉa mai và phê phán ấy khiến nhà cầm quyền chột dạ. Gần đây, mỗi lần nhắc đến các sự cố tương tự, báo chí chính thống đều nhất loạt gọi đích danh Trung Quốc. Sự thay đổi ấy sẽ không thể có nếu không có sự đóng góp của những người phản biện.

Mới đây, vào ngày 8 tháng 8, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và đoàn tuỳ tùng ghé thăm khu Phố cổ Hội An. Chuyến viếng thăm sẽ không có điều gì đáng nói nếu đoàn xe hơi của phái đoàn do ông dẫn đầu không chạy vào con đường đi bộ dành cho du khách. Không có tờ báo chính thống nào ở Việt Nam đề cập đến chi tiết ấy. Nhưng nó không thoát khỏi mắt của dân chúng. Nhiều người chụp hình đoàn xe và đưa lên facebook. Các bức hình ấy được phát tán nhanh chóng và thu hút sự chú ý của quần chúng, làm rộ lên những sự phê phán gay gắt đối với việc lộng quyền của thủ tướng. Cuối cùng, chưa tới mười ngày sau, trong cuộc hội nghị về công tác cải cách hành chính, ông Nguyễn Xuân Phúc công khai xin lỗi; sau đó, chính quyền tỉnh Quảng Nam cũng công khai xin lỗi về việc để đoàn xe của thủ tướng đi vào khu phố cổ.

Những lời xin lỗi ấy không thể có nếu không có những sự phê phán của quần chúng trên các phương tiện truyền thông xã hội.

Nhìn từ góc độ ấy, những người “chỉ biết nói”, theo lời của bà Nguyễn Thị Kim Ngân, đã có đóng góp, dù nhỏ, vào tiến trình dân chủ hoá cũng như việc xây dựng đất nước. Chính họ, chứ không phải ai khác, là những kẻ gieo mầm dân chủ cho Việt Nam.

Nguyễn Hưng Quốc
Blog VOA

‘Nhà nước kiến tạo’, tai nạn nghề nghiệp hay vận hạn của Dũng - Phúc?

Nếu không thấy được chuyện đoàn xe hơi của mình vi phạm con đường chỉ dành riêng cho người đi bộ ở Phố cổ Hội An, rõ ràng Thủ tướng Phúc hoàn toàn có thể nhận ra được điều cốt tử: dàn tham mưu của ông quá tệ.

Ông Nguyễn Tấn Dũng và ông Nguyễn Xuân Phúc.

Trần đời chẳng có ai là hoàn hảo, Nguyễn Xuân Phúc cũng thế.

Dưới thời Thủ tướng Dũng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có tiếng là người nhẫn nhịn đến mức có lúc còn bị xem là “mất tích”. Chỉ mới từ sau Đại hội XII của đảng cầm quyền ông mới được bình yên “mở miệng”, nhưng nay ông lại phải bắt đầu giải quyết hậu quả của những sai lầm trong hành chính và phong cách chính trị.

Cho tới nay, Thủ tướng Phúc là quan chức cao cấp duy nhất đang lặp lại lý thuyết “Nhà nước kiến tạo” của nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - nhân vật mà khi đưa ra thông điệp đầu năm 2014 - trong đó có chủ trương “Nhà nước kiến tạo phát triển” - rất có thể đã không biết dàn tham mưu vẽ vời cái gì trong đó.

Không biết do ngẫu nhiên hay vận số, kể từ lúc Nguyễn Xuân Phúc bất ngờ nói về mô hình “Nhà nước kiến tạo” gần kỳ bầu bán lẫn tuyên thệ nhậm chức thủ tướng lần thứ hai liên tiếp vào giữa năm 2016, những sự cố - hoặc điều được gọi là “tai nạn nghề nghiệp” - cứ thi nhau ập lên quãng đời ông.

Một trong những sự cố như thế là Nghị định 72 do ông ký vào tháng 7/2016.

Nghị định 72: không đọc hay bị gài?

Tháng 7/2016, nghị định mang số 72/2016/NĐ-CP do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký đã khiến dư luận Việt Nam và quốc tế kinh ngạc với định nghĩa: "Triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh là hình thức phổ biến, giới thiệu, trưng bày, trình chiếu tác phẩm nhiếp ảnh, bao gồm cả triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh trên mạng Internet." (Điểm 9, Điều 3)

Vào thời buổi một nửa dân số Việt Nam dùng Internet và “mỗi người là một trang Facebook”, rất nhiều người đã phản ứng với cái điều khoản lạ lùng của Nghị định 72 nói trên. Theo nhiếp ảnh gia Đoàn Bảo Châu ở Hà Nội thì nghị định này “rất vô lý”. Ông nói: “Thế mà tự nhiên lại xuất hiện một nghị định thế này, không phù hợp với sự phát triển của xã hội. Bởi vì nếu mà đúng làm theo nghị định này thì cứ mỗi khi chúng ta phải đưa một chia sẻ ảnh lên mạng xã hội thì chúng ta phải xin phép. Tôi nghĩ theo xu hướng phát triển xã hội thì người ta cần phải cởi bỏ hơn để luồng thông tin được trôi chảy một cách thuận tiện hơn thì bây giờ người ta lại bóp lại”.

Nhiều người khác cũng cho rằng với quy định mới của nghị định 72/2016/NĐ-CP, những người chụp ảnh và đưa lên Facebook có thể bị phạt tù nếu cơ quan công an muốn như thế.

Không biết do ngẫu nhiên hay bởi “trời định”, Nghị định 72 năm 2016 lại trùng số với Nghị định 72 được Chính phủ ban hành vào năm 2013 nhằm “siết” các blog và trang web “lề trái”. Thậm chí 2 văn kiện này cũng trùng thời gian ban hành: tháng Bảy. Chỉ khác người ký: Nguyễn Tấn Dũng vào tháng 7/2013 và Nguyễn Xuân Phúc vào tháng 7/2016.

Một bằng chứng hiển nhiên là hai năm sau ngày Nghị định 72 được ban hành (năm 2013), tại Đại hội đảng XII, người trở thành Bộ trưởng Bộ Thông tin - Truyền thông - ông Trương Minh Tuấn - đã lần đầu tiên tuyên bố: “Tôi thừa nhận thực trạng mà chúng tôi chưa tìm ra được giải pháp là việc quản lý mạng xã hội. Đây không chỉ là khó khăn của Việt Nam, mà các quốc gia khác cũng vậy”.

Nếu nhiều quốc gia phát triển trên thế giới đã không thể hạn chế được hoạt động của mạng xã hội thì một nước còn đang phát triển như Việt Nam chỉ nên đứng nhìn.

Nếu Nghị định 72 (năm 2013) của Thủ tướng Dũng đã bị cộng đồng nhân quyền quốc tế phản ứng quyết liệt, thì Nghị định 72 (năm 2016) của Thủ tướng Phúc cũng không tránh khỏi số phận tương tự.

Một câu hỏi không thể không đặt ra là khi ký Nghị định 72 năm 2016, Thủ tướng Phúc có đọc kỹ nội dung về cấm đoán “triển lãm hình ảnh trên Facebook” không? Nếu ông Phúc đã “vô tình” ký văn kiện đang làm mất mặt ông, thì cơ quan nào đã làm tham mưu trực tiếp cho ông trong việc này - Bộ Công an hay Bộ Thông tin và Truyền thông, hay cả hai?

Hội An tiếc Nguyễn Sự

Sai lầm rõ ràng nhất và không thể bào chữa được của Thủ tướng Phúc đã xảy ra vào ngày 9/8/2016, khi đoàn xe hơi sang trọng đến 30 chiếc của ông lừ lừ tiến và chiếm lĩnh con đường chỉ dành tiêng cho người đi bộ tại Phố cổ Hội An. Lâu lắm rồi, không gian văn hóa dân tộc tĩnh mịch được UNESCO công nhận này mới bị phá vỡ bởi tiếng còi hụ dẹp đường của lớp cảnh sát giao thông kiêu binh. Cũng lâu lắm rồi, người dân Phố cổ mới ngơ ngác và kinh ngạc trước đoàn xe bất chấp biển hiệu đường cấm xe hơi. Ngay lập tức, những hình ảnh của đoàn xe Thủ tướng Phúc cùng ý kiến bày tỏ sự bất bình của nhiều du khách nước ngoài xuất hiện lên trên mạng xã hội, gây nên một làn sóng công phẫn và phản đối dữ dội. Hành vi phạm luật đã quá rõ: ông Nguyễn Xuân Phúc bị điểm âm ngay sau khi tuyên thệ lần thứ hai liên tiếp “thượng tôn pháp luật” trong vai trò thủ tướng trước Quốc hội vào tháng Bảy năm 2016.

Ai đó có thể cho rằng do bận trăm công ngàn việc nên Thủ tướng Phúc không thể quán xuyến được từng việc và có thể không biết về đường cấm ở Phố cổ Hội An. Nhưng chính ông Phúc đã đến Hội An để chủ trì hội nghị toàn quốc về phát triển du lịch, chẳng lẽ ông không ý thức được rằng con phố dành riêng cho người đi bộ là một đặc trưng văn hóa trong du lịch cần được triệt để tôn trọng? Còn nếu ông quên mất điều sơ đẳng ấy, lẽ nào bộ tham mưu của ông lẫn chính quyền địa phương cũng quên nốt?

Cách đây hơn một năm, Bí thư thành ủy Hội An là ông Nguyễn Sự, một người đàn ông gầy gò với dáng dấp nông dân, đã xin nghỉ hưu sớm. Với việc ra đi của ông Sự, quốc gia mất đi nhân vật bí thư thành ủy duy nhất tay không bắt cướp, cũng mất đi cái trí tuệ “tri túc” và cái tâm bộc trực thẳng thắn của một người dám nói.

Khi không còn kẻ sĩ Nguyễn Sự và lại đứng trước một thủ tướng “vinh quy về làng” là Nguyễn Xuân Phúc, tất cả thuộc cấp trở về trạng thái răm rắp quy phục, bất kể phải làm điều trái luật. Bầu không khí “uy quyền trên pháp luật” ấy đã bộc lộ trở lại trong con người vừa chắc ghế thủ tướng và dẫn ông đến sai lầm nghiêm trọng trước cả người dân Việt lẫn cộng đồng quốc tế.

An ủi còn lại đối với Nguyễn Xuân Phúc là sai lầm trên chỉ xảy ra sau khi ông được Quốc hội chính thức bầu làm người đứng đầu chính phủ. Nếu không, hẳn ông Phúc đã mất đi nhiều phiếu.

Nhưng với “sự cố Formosa” thì nguy hiểm đối với Thủ tướng Phúc không chỉ là mất phiếu…

Formosa: một tác nhân lật đổ

Khác nhiều với sự trùng lặp ngẫu nhiên về Nghị định 72 hay “tai nạn nghề nghiệp”, vụ xe công và đường đi bộ Phố cổ Hội An, vụ “cá chết Formosa” hoàn toàn nằm trong phần hành và trách nhiệm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

Người ta còn nhớ, chỉ một tuần sau khi được bầu lần thứ nhất vào chức vụ thủ tướng vào tháng 3/2016, ông Phúc đã phải đối mặt với thảm cảnh cá chết trắng biển 4 tỉnh miền Trung vào đầu tháng 4/2016. Trong suốt hai tháng sau đó, Thủ tướng Phúc đã tỏ ra bất lực trước nạn quan chức các bộ ngành quản lý liên quan như Tài nguyên và Môi trường thi nhau phát ngôn bừa bãi, còn chính quyền địa phương Hà Tĩnh, Nghệ An và Quảng Bình đã cực kỳ quan liêu và tắc trách trước thân phận mất biển và mất luôn kế sinh nhai của ngư dân.

Thế nhưng “tội” lớn nhất của thủ tướng Phúc là lần xuất hiện chính thức của ông vào tháng 6/2016 để công bố về nguyên nhân cá chết cùng “500 triệu USD bồi thường của Formosa”. Điểm lạ lẫm là đây cũng là thời điểm mà ông Phúc bắt đầu nhắc lại mô hình “Nhà nước kiến tạo” của thủ trưởng cũ của ông là Nguyễn Tấn Dũng. Kể từ đó, công luận và phản ứng xã hội đã chĩa thẳng mũi dùi vào Nguyễn Xuân Phúc về chuyện “đi đêm với Formosa”, thay cho việc công kích ác liệt đối với Tổng bí thư Trọng trước đó.

Bây giờ thì đã rõ: người đứng đầu khối hành pháp ở Việt Nam không chỉ phải đối diện với một thử thách lớn, mà vụ “cá chết Formosa” là tác nhân có thể tiêu diệt hoặc lật đổ bất kỳ quan chức cấp cao nào.

Duy tâm Dũng - Phúc?

Từng là một cấp dưới quen im lặng dưới thời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, ông Nguyễn Xuân Phúc vẫn giữ được đức tính khôn khéo, thận trọng và kiệm lời khi thế vào chỗ thủ tướng cũ. Nếu so sánh với Bí thư thành ủy Đinh La Thăng liên tục hô hào trong một tháng rưỡi đầu tiên chấp nhiệm ở thành phố Hồ Chí Minh nhưng sau đó lặng tăm và dần biệt tăm, ông Phúc tỏ ra khiêm tốn hơn hẳn. Cũng bởi lẽ đó mà cho tới nay, trong khi đang có những đồn đoán về khả năng Đinh La Thăng không thể “trụ” được ở thành phố Hồ Chí Minh mà sẽ bị “rút” ra trung ương cho một cái ghế vô thưởng vô phạt, vị trí chính trị của Nguyễn Xuân Phúc vẫn có vẻ an toàn.

Trừ một dấu hỏi “phản nghịch” đang nổi lên trong bộ máy tham mưu của ông Phúc…

Nếu không thấy được chuyện đoàn xe hơi của mình vi phạm con đường chỉ dành riêng cho người đi bộ ở Phố cổ Hội An, rõ ràng Thủ tướng Phúc hoàn toàn có thể nhận ra được điều cốt tử: dàn tham mưu của ông quá tệ.

Thủ tướng Phúc sẽ còn phải đi nhiều nơi, làm nhiều việc, ký nhiều văn bản, nhưng với một dàn tham mưu quen cậy thần thế và xu nịnh, chưa tính đến việc có thể có thuộc cấp nào đó muốn “gài” tân thủ tướng, thì liệu ông Phúc có sẽ tiến xa trên con đường chính trị đầy tham vọng của mình?

Những đối thủ vừa ẩn vừa hiện của Thủ tướng Phúc cũng vì thế đang khấp khởi hy vọng…

Nếu nhìn sự việc theo quan niệm vận số thì có thể xác định là sau khi ký Nghị định 72 vào năm 2013, đường công danh của Thủ tướng Dũng đã trở nên trắc trở và sụp đổ trong hai năm tiếp theo.

Liệu ông Phúc có khôn khéo hơn với hình thái “Nhà nước vì dân” - nhưng phải thực tâm và thực chất hơn rất nhiều so với thói mị dân hiện thời - hay sẽ lại đi vào con đường “bất tri túc” cùng bất thành của Nguyễn Tấn Dũng trong mô hình “Nhà nước kiến tạo” và chỉ để lại âm hưởng của một cái thùng rỗng?

Phạm Chí Dũng
Blog VOA

Nguy cơ từ tuyên bố rút khỏi LHQ của Duterte

Hơn một tháng sau khi Tòa Trọng tài Thường trực (La Haye, Hà Lan) ra phán quyết ngày 12/7/2016, những tranh chấp về cách diễn giải và áp dụng Luật Biển (UNCLOS) giữa Philippines và Trung Quốc tưởng rằng đã được Tòa làm sáng tỏ.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte                 

Ngày 21/8 vừa qua, Tổng thống Duterte của Philippines ra tuyên bố: "Philippines có thể rút ra khỏi Liên Hiệp Quốc".

Tuyên bố như một gáo nước lạnh, không chỉ gieo sự bất an cho toàn khu vực, mà còn đặt ra nhiều nghi vấn về tương lai Biển Đông.

Ông Duterte còn cho biết Philippines có thể sẽ cùng Trung Quốc và các nước Châu Phi lập một tổ chức "liên hiệp quốc" khác.

Để sang một bên nguyên nhân vì đâu ông Duterte lại có tuyên bố như vậy.

Bộ Luật Quốc tế về Biển 1982 (UNCLOS) cùng với nhiều công ước khác, cũng như Hiến chương LHQ, là những công ước nền tảng làm nên "trật tự pháp lý thế giới", từ sau Thế chiến Thứ II đến nay.

Có thể LHQ vẫn chưa thực hiện hết những tiêu chí về "hòa bình" của mình. Nhưng thử tưởng tượng, nếu không có "trật tự pháp lý" mà tổ chức này là một hình thức đại diện, chắc chắn nhân loại vẫn còn sống trong cảnh chiến tranh triền miên, mạnh được yếu thua, cá lớn nuốt cá bé.

Dĩ nhiên những quốc gia "nhỏ", nhiều tài nguyên với một vị trí chiến lược quan trọng, như Philippines, chắc chắn sẽ bị một đế quốc nào đó, có thể là Trung Quốc, Nhật hay Hoa Kỳ... chinh phục.

Nếu tuyên bố của Duterte được Quốc hội Philippines phê chuẩn, Philippines không còn là thành viên LHQ (và cùng Trung Quốc lập ra tổ chức đối lập khác). Mặc nhiên quốc gia Philippines không còn bị ràng buộc bởi các công ước nền tảng của tổ chức này. Các nguyên tắc hòa bình của Hiến chương LHQ, cũng như UNCLOS, sẽ vô hiệu lực.

Điều sẽ đến là Phán quyết 12/7 của Tòa Trọng tài cũng không còn hiệu lực áp dụng (cho Trung Quốc và Philippines).

Ta có thể suy diễn rằng nguyên nhân tuyên bố của tổng thống Duterte là dựa trên các báo cáo của sứ giả mà ông đã phái đi Hong Kong để tìm cách nối lại đối thoại với Bắc Kinh. Quan hệ hai bên bị "đông lạnh" sau khi Tòa PCA ra phán quyết ngày 12/7.

Ta thấy hình dáng một "plan B" của Bắc Kinh nhằm đối phó với phán quyết của Tòa PCA, mà TQ gọi là một "âm mưu chính trị" của Hoa Kỳ. Tuyên bố của Duterte cho thấy hai bên, Philippines và Trung Quốc, trong chừng mực đồng thuận về "plan B" này.

Manila-Bắc Kinh "đi đêm"?


Điều này có thể đã được khẳng định.

Mới hôm trước Tổng thống Duterte cho biết, trong kỳ họp thượng đỉnh ASEAN tổ chức ở Lào vào đầu tháng Chín tới, Philippines sẽ không đưa vấn đề liên quan Biển Đông vào hội nghị. Theo ông Duterte, nước này sẽ đối thoại song phương với Trung Quốc về những tranh chấp biển, đảo hiện đang tồn tại giữa hai bên.

Bàn cờ chiến lược ở Biển Đông có đặt lại hay không là do quyết định của Quốc hội Philippines về hiệu lực tuyên bố của ông Duterte.

Điều này chắc chắn làm cho sự suy nghĩ của lãnh đạo Việt Nam (và các học giả Việt Nam về Biển Đông) phải thay đổi để đối phó với tình thế.

Đối với Việt Nam, bên (tưởng là) hưởng lợi nhiều từ phán quyết của Tòa trọng tài ngày 12/7. Người ta nghĩ rằng phán quyết đã giúp cho Việt Nam giải quyết mọi chuyện.

Những thôi thúc của một bộ phận người dân yêu cầu đảng CSVN thực thi việc kế thừa danh nghĩa VNCH và các quốc gia tiền nhiệm như "Quốc gia Việt Nam" của Bảo Đại nhằm khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa và Trường Sa, từ nay có thể bỏ ngoài tai.

Cũng vậy, các yêu sách về "hòa giải quốc gia" cũng bị dẹp sang một bên.

Nhà nước CSVN cho rằng, khi mà các thực thể ở Trường Sa chỉ có hiệu lực của "đá", theo phán quyết Tòa Trọng tài 12/7, chỉ có lãnh hải tối đa 12 hải lý, thì Trung Quốc hay Việt Nam, bên nào có chủ quyền quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, vấn đề không còn quan trọng.

Tranh chấp Hoàng Sa và Trường Sa giữa Việt Nam và Trung Quốc bắt đầu từ cả trăm năm. Tranh chấp chỉ nổi sóng gió từ thập niên 70, sau khi các giàn khoan của VNCH cũng như của các nước trong khu vực, khám phá ra dầu hỏa dưới đáy Biển Đông.

Luật Biển 1982 càng làm cho tranh chấp này gay gắt thêm. Bởi vì, điều thứ 121 của bộ Luật qui định rằng một đảo cũng có hiệu lực 200 hải lý "vùng kinh tế độc quyền - EEZ". Tức là quốc gia có chủ quyền đảo được Luật này cho phép "độc quyền" khai thác tài nguyên trong cột nước, dưới mặt đáy biển và thềm lục địa của các đảo, trong khu vực 200 hải lý, tính từ đường cơ bản của đảo.

Trung Quốc, với căn bản pháp lý dựa trên những văn bản từ thế kỷ trước của VNDCCH nhìn nhận chủ quyền của Trung Quốc ở Hoàng Sa và Trường Sa, đưa ra yêu sách đường chữ U chín đoạn, chiếm gần hết Biển Đông.

Bắc Kinh dựa trên hai lý lẽ: 1/ quyền lịch sử và 2/ quyền thuộc chủ quyền (tức EEZ) sinh ra ở các đảo.

Phán quyết 12/7 thu hẹp đáng kể các yêu sách của Trung Quốc. Quyền lịch sử của Trung Quốc bị Tòa bác bỏ, trong khi các đảo Trường Sa thì không có cái nào thực sự là "đảo" để yêu sách vùng "kinh tế độc quyền".

Những tuyên bố vừa qua của Tổng thống Duterte, trong chừng mực, giới hạn hiệu lực của phán quyết 12/7 của Tòa PCA, đồng thời củng cố lại yêu sách đường chữ chín đoạn của Trung Quốc.

Đảo Pagasa                 

Những cuộc "đi đêm" với Bắc Kinh của sứ giả của ông Duterte, cho thấy Việt Nam không còn ở tư thế "ngư ông", hưởng lợi từ tranh chấp nghêu cò là Trung Quốc và Philippines. Hai nước này bắt tay, phía thiệt hại sẽ là Việt Nam.

Việt Nam phải làm lại từ đầu.

Để giữ chủ quyền cần hòa giải quốc gia

Tức là, đối với Việt Nam, chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa vẫn là vấn đề trọng tâm. Nếu không thuyết phục được dư luận quốc tế về danh nghĩa chủ quyền của mình ở Hoàng Sa và Trường Sa, Việt Nam sẽ ở vào một tư thế hết sức bất lợi. Hà Nội không thể vịn vào các điều ước của Hiến chương LHQ, áp dụng cho Trường Sa, về "quyền tự vệ chính đáng".

Tuần trước, báo chí quốc tế đăng tin rằng Việt Nam đã đem một số giàn rốc kết EXTRA, mua của Do Thái, ra đặt ở 5 đảo thuộc Trường Sa. Mặc dầu Bộ Ngoại giao Việt Nam phủ nhận việc này, nhưng một số học giả Việt Nam cho rằng Việt Nam có thể giành quyền "tự vệ chính đáng" để làm việc này. Việc Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo ở Trường Sa, sau đó biến chúng thành các căn cứ quân sự cho không quân và hải quân, là một hành vi đe dọa cho an ninh Việt Nam.

Phản ứng của Trung Quốc trước việc này phải nói là gay gắt. Nhiều bài báo đăng tải các ý kiến yêu cầu Tập cận Bình "đánh cho Việt Nam sặc máu mũi". Trong khi Hoa Kỳ thì không hoan nghênh.

Điều này cho thấy, trong chừng mực, Hoa Kỳ không nhìn nhận lý do "tự vệ chính đáng" ở các học giả Việt Nam. Và thái độ này có thể giải thích.

Ta phải nhìn nhận rằng công hàm 1958 của ông Phạm Văn Đồng, cũng như một số tài liệu khác do VNDCCH phát hành, đã đưa Việt Nam vào tư thế kém về pháp lý so với Trung Quốc: Việt Nam nhìn nhận chủ quyền của Trung Quốc tại Hoàng Sa và Trường Sa.

Điều nguy hiểm là dựa vào nội dung các văn kiện này Trung Quốc có thể tấn công để chiếm lại các đảo mà Việt Nam chiếm đóng, bất kỳ khi nào họ thấy chắc thắng.

Trung Quốc và Philippines "đi đêm" với nhau, việc áp dụng phán quyết của Tòa PCA ngày 12/7 có thể sẽ không bao giờ được thực thi. Việt Nam sẽ bị cô lập. Mà khi toàn bộ các đảo Trường Sa thuộc về Trung Quốc, vùng "kinh tế độc quyền EEZ" của Việt Nam, sinh ra từ bờ biển của quốc gia, sẽ bị mất rất nhiều do "chồng lấn" EEZ của các đảo Trường Sa thuộc Trung Quốc.

Việt Nam không thể đi kiện Trung Quốc vì các vướng mắc pháp lý. Còn quyền "tự vệ chính đáng" thì bị nghi ngờ.


Như vậy, vấn đề khẳng định chủ quyền ở Trường Sa, chưa bao giờ trở thành việc quan trọng và cấp bách cho Việt Nam như hôm nay.

Việt Nam bắt buộc phải hóa giải hiệu lực pháp lý công hàm 1958 cũng như các tài liệu ủng hộ chủ quyền của Trung Quốc do VNDCCH phát hành. Mà việc này chỉ có thể thực hiện bằng việc nhìn nhận và kế thừa di sản các thể chế tiền nhiệm như "Quốc Gia VN" của Bảo Đại (sinh ra từ Hiệp ước Elysée 1949), hai nền đệ nhứt và đệ nhị VNCH, là những nhà nước này kế thừa di sản nhà nước bảo hộ Pháp và các triều đại vương quyền Việt Nam.

Những nhà nước này đã khẳng định và sáp nhập Hoàng Sa và Trường Sa vào lãnh thổ Việt Nam theo các trình tự pháp lý quốc tế.

Và khi đặt ra vấn đề kế thừa và muốn thể hiện nó, việc "hòa giải quốc gia" là bước đầu tiên.

Nhưng thái độ của nhà cầm quyền Việt Nam hôm nay, vẫn xem các chế độ VNCH là "ngụy", cho thấy họ từ chối kế thừa di sản của các nhà nước tiền nhiệm. Việc đặt vũ khí mới mua của Do Thái ở các đảo Trường Sa, cho thấy lãnh đạo CSVN đã lựa chọn sử dụng vũ lực để đối đầu với Trung Quốc.

Việt Nam có phương pháp khác, hòa bình, để giữ vững lãnh thổ. Bằng không thì cũng giành được tư thế "tự vệ chính đáng". Chỉ khi giành được tư thế này Việt Nam mới có hy vọng thắng trong chiến tranh, vì có sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và dư luận thế giới.

Phương pháp đó là thực thi "hòa giải quốc gia".

Việc này có thể đem tai hại cho thanh danh đảng CSVN.

Hành vi hòa giải là nhìn nhận những sự thật về lịch sử. Mà điều này đặt lại hoàn toàn các "công lao" mà đảng CSVN cho rằng đã đóng góp cho đất nước.

Thanh danh của đảng CSVN đối với chủ quyền của quốc gia, cái nào nặng hơn, là sự lựa chọn của thành phần trí thức, học giả Việt Nam... Chỉ có lực lượng trí thức Việt Nam, khi ý thức được đâu là quyền lợi của đất nước, đồng loạt lên tiếng làm áp lực yêu cầu nhà nước CSVN thể hiện việc "hòa giải quốc gia", việc giữ toàn vẹn lãnh thổ mới hy vọng đạt được.

Bài phản ánh văn phong và quan điểm riêng của tác giả, nhà nghiên cứu sống tại Pháp.

Trương Nhân Tuấn
Gửi từ Pháp
BBC

Bài đăng nổi bật

Câu chuyện tình buồn bí mật của Lê Vũ Anh con gái ông Lê Duẩn lấy chồng người Nga

“Tôi mơ thấy một luồng sáng: người ta đã đầu độc Vũ Anh. Tôi chia sẻ phỏng đoán với các bác sĩ. Họ không loại trừ khả năng ấy, nhưng cho rằ...

Subscribe me

Chuyên Đề »

Điều 19.2 Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, Liên Hiệp Quốc biểu quyết năm 1966, Cộng sản Việt Nam xin tham gia năm 1982:
  • “Mọi người có quyền tự do ngôn luận; quyền này bao gồm tự do tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến mọi loại tin tức và ý kiến, không phân biệt ranh giới, bằng truyền miệng, bản viết hoặc bản in, bằng hình thức nghệ thuật, hoặc thông qua bất cứ phương tiện truyền thông đại chúng khác theo sự lựa chọn của mình”.
  • (Everyone shall have the right to freedom of expression; this right shall include freedom to seek, receive and impart information and ideas of all kinds, regardless of frontiers, either orally, in writing or in print, in the form of art, or through any other media of his choice.)ce.)

 
Top ↑ Copyright © 2011. Việt Mỹ News - All Rights Reserved
Back To Top ↑